Από τον Ιλάν Παππέ – 23 Σεπτεμβρίου 2026
Τρία χρόνια μετά την «Επιχείρηση Κατακλυσμός του Αλ-Ακσά » και την έναρξη της Γενοκτονίας της Γάζας, μπορούμε να αξιοποιήσουμε το πέρασμα του χρόνου για να δούμε με μεγαλύτερη σαφήνεια ορισμένες κρίσιμες πτυχές και ζητήματα που σχετίζονται με εκείνη την μοιραία ημερομηνία, τα οποία παρέμεναν ασαφή ή αόρατα αν τα εξετάζαμε αμέσως μετά τον πόλεμο και τη Γενοκτονία.
Είναι σημαντικό να αναλογιστούμε αυτά τα ζητήματα και αυτές τις πτυχές, καθώς συνδέονται επίσης με το γεγονός ότι πάρα πολλοί άνθρωποι στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από εκείνους που έδειξαν υποστήριξη στον παλαιστινιακό αγώνα, πιστεύουν ότι αυτό το φρικτό κεφάλαιο έχει πλέον μείνει πίσω μας. Η Γενοκτονία συνεχίζεται, αν και σταδιακά, στη Λωρίδα της Γάζας και έχει πλέον επεκταθεί στη Δυτική Όχθη, όπου η εντατικοποίηση της βίας από τον στρατό και τους εποίκους αποσκοπεί στο να μετατρέψει τη Δυτική Όχθη σε μια άλλη Λωρίδα της Γάζας.
Με την πάροδο του χρόνου κατανοούμε καλύτερα τα κίνητρα της μικρής ομάδας ηγετών της Χαμάς που σχεδίασε την επιχείρηση. Είναι ζωτικής σημασίας να αναλύσουμε αυτά τα κίνητρα με επαγγελματισμό, προκειμένου να αντικρούσουμε την παραπλανητική και κατασκευασμένη αφήγηση που διαδίδει το Ισραήλ, σύμφωνα με την οποία η επιχείρηση σχεδιάστηκε στην Τεχεράνη ως μέρος ενός σχεδίου για την καταστροφή του Εβραϊκού Κράτους.
Αυτή η αφήγηση έχει ήδη αμφισβητηθεί με επιτυχία, καθώς αγνοεί σκόπιμα το ιστορικό πλαίσιο της μακράς ιστορίας σιωνιστικής καταπίεσης και του πιο πρόσφατου και απάνθρωπου αποκλεισμού της Λωρίδας της Γάζας. Ωστόσο, κρύβει επίσης μια πιο σύνθετη πραγματικότητα, η οποία διαμορφώθηκε τα χρόνια αμέσως πριν από την «Επιχείρηση Κύμα της Αλ-Ακσά», και η οποία επίσης υποτιμάται από Παλαιστίνιους και φιλοπαλαιστίνιους σχολιαστές.
Αυτή η πιο εστιασμένη ματιά σε εκείνη τη συγκεκριμένη περίοδο ρίχνει φως στα διλήμματα που αντιμετωπίζουν η Χαμάς και το Παλαιστινιακό Απελευθερωτικό Κίνημα γενικότερα στον υπαρξιακό αγώνα τους ενάντια στο σιωνιστικό σχέδιο εξόντωσης.
Η ανασύνθεση αυτού του άμεσου πλαισίου μου θυμίζει πώς η ιστοριογραφία της Νακμπά του 1948 επωφελήθηκε από την αποχαρακτηριοποίηση των ισραηλινών αρχείων. Η συγχώνευση του ισραηλινού αρχειακού υλικού με την προφορική και γραπτή παλαιστινιακή ιστορία παρείχε μια πληρέστερη εικόνα αυτής της καταστροφής. Τώρα έχουμε καλύτερη κατανόηση των εξελίξεων που οδήγησαν στον Οκτώβριο του 2023, χάρη στο εμπεριστατωμένο έργο ορισμένων ισραηλινών δημοσιογράφων που έχουν πρόσβαση σε υλικό το οποίο οι περισσότεροι από εμάς δεν μπορούμε να συμβουλευτούμε προς το παρόν.
Η έρευνά τους ρίχνει φως στις δύσκολες επιλογές που βρέθηκε να αντιμετωπίζει ο ηγέτης της Χαμάς, Γιαχιά Σινουάρ, και, στην πραγματικότητα, που αντιμετωπίζει κάθε εξέχουσα προσωπικότητα του Παλαιστινιακού Κινήματος Αντίστασης, ενόψει των δεκαεπτά ετών αποκλεισμού της Λωρίδας της Γάζας και της καταπίεσης στη Δυτική Όχθη.
Αυτό συμβάλλει στην ανατροπή της διαδεδομένης εικόνας του Σινουάρ στη Δύση ως φανατικού και μεσσιανικού ηγέτη, ο οποίος επιδιώκει την εγκαθίδρυση ενός ισλαμικού χαλιφάτου πάνω στα ερείπια του Ισραήλ. Αυτή η απεικόνιση πηγάζει από μια ρατσιστική και οριενταλιστική προσέγγιση έναντι της Παλαιστίνης γενικά και των Παλαιστινίων που εναποθέτουν την εμπιστοσύνη τους στα ισλαμικά πολιτικά κινήματα.
Ο Σινουάρ αντιμετώπισε το Ισραήλ με τρόπο παρόμοιο με αυτόν που υιοθέτησαν Άραβες ηγέτες όπως ο Ανουάρ Σαντάτ το 1971 και Παλαιστίνιοι ηγέτες όπως ο Γιάσερ Αραφάτ το 2000. Ο Σαντάτ προειδοποίησε τους Ισραηλινούς ηγέτες ότι, αν δεν επέστρεφαν το Σινά στην Αίγυπτο με διπλωματική οδό, η Αίγυπτος θα εισέρχονταν σε πόλεμο, ενώ ο Αραφάτ προειδοποίησε τον Εχούντ Μπαράκ και τον Μπιλ Κλίντον ότι, αν δεν επέστρεφε από τη σύνοδο κορυφής του Καμπ Ντέιβιντ το 2000 με την υπόσχεση να μειωθεί η καταπίεση του παλαιστινιακού λαού, μια άλλη εξέγερση θα ήταν αναπόφευκτη.
Στην περίπτωση του Σινουάρ, γνωρίζουμε πλέον ότι διαπραγματεύτηκε με το Ισραήλ, δηλαδή, έμμεσα, με τον Νετανιάχου, σχετικά με τα βασικά αιτήματα του πληθυσμού της Γάζας: το τέλος της πολιορκίας, την αύξηση των επισιτιστικών βοηθημάτων και των πρώτων υλών που εισρέουν στην πολιορκημένη περιοχή και την απελευθέρωση των Παλαιστινίων πολιτικών κρατουμένων.
Ο Σινουάρ προειδοποίησε τους Ισραηλινούς ότι η απόρριψη αυτών των αιτημάτων θα οδηγούσε σε μια επιχείρηση κλίμακας συγκρίσιμης με την «Κύμα της Αλ-Ακσά». Ο ισραηλινός στρατός πρότεινε στον Νετανιάχου να ανταποκριθεί σε αυτά τα αιτήματα με μια επίθεση μεγάλης κλίμακας στη Λωρίδα της Γάζας, την ίδια επίθεση που είχε διεξάγει ως απάντηση στην «Επιχείρηση Κύμα της Αλ-Ακσά».
Είναι σαφές ότι ο Νετανιάχου δίστασε να δώσει το πράσινο φως για μια τέτοια επιχείρηση, αλλά είναι εξίσου σαφές ότι οι διοικητές της Χαμάς, συμπεριλαμβανομένου του Σινουάρ, γνώριζαν ότι μια επίθεση στη Γάζα ήταν επικείμενη. Υπό αυτή την έννοια, ο Σινουάρ φαίνεται να ήταν ένας ηγέτης που ενδιαφερόταν για περιορισμένα αποτελέσματα, αναβάλλοντας μια ευρύτερη και μακροπρόθεσμη προοπτική για ένα πολύ πιο μακρινό μέλλον. Όπως και ο Σαντάτ, τελικά κατέφυγε στη στρατιωτική επιλογή όταν κατέστη σαφές ότι το Ισραήλ είχε απορρίψει εντελώς την πολιτική επιλογή. Επιπλέον, και αυτό είναι το πιο σημαντικό στοιχείο από όσα αναδύονται, ο στρατός θα είχε ούτως ή άλλως πείσει τον Νετανιάχου να εξαπολύσει εκείνη την καταστροφική επίθεση στη Λωρίδα της Γάζας· η «Επιχείρηση Κατακλυσμός του Αλ-Ακσά» ήταν μια προσπάθεια να προληφθεί αυτή η επίθεση.
Αυτό που δεν γνωρίζουμε είναι πότε και γιατί η «Επιχείρηση Κατακλυσμός του Αλ-Ακσά» εξελίχθηκε σε ορισμένα σημεία σε σφαγή αμάχων, τόσο στους εβραϊκούς οικισμούς όσο και κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ «Νόβα». Πρόκειται για μια απόδραση από το γκέτο ενός λαού που είχε υποστεί χιλιάδες νεκρούς, δεκάδες χιλιάδες τραυματίες μεταξύ γυναικών και παιδιών, και εκατοντάδες χιλιάδες άτομα που είχαν χάσει τα σπίτια τους κατά τη διάρκεια της ισραηλινής επίθεσης του 2014 και που το 2023 εξακολουθούσαν να βρίσκονται εκτοπισμένοι· ένας τραυματισμένος πληθυσμός, που υποβλήθηκε σε πολιτική πείνα κατά τη διάρκεια των δεκαεπτά ετών του ισραηλινού αποκλεισμού και υπέστη συχνές αεροπορικές, χερσαίες και ναυτικές βομβαρδιστικές επιθέσεις.
Γνωρίζουμε ότι ο Σινουάρ, από την πρώτη στιγμή, απέδειξε ότι, όσον αφορά τον ίδιο, η απαγωγή ηλικιωμένων και παιδιών δεν αποτελούσε μέρος της επιχείρησης, προτείνοντας αμέσως την απελευθέρωσή τους, χωρίς όμως να λάβει καμία απάντηση από το Ισραήλ.
Η καταστροφή της Γάζας, ως μέρος μιας γενοκτονικής πολιτικής, δεν ήταν μια παράλογη αντίδραση του Ισραήλ στη δολοφονία τόσων στρατιωτών και αμάχων στις 7 Οκτωβρίου 2023. Ήταν η υλοποίηση των στρατιωτικών προετοιμασιών εν όψει του 2023, οι οποίες ξεκίνησαν το 2004, όταν ο στρατός κατασκεύασε μια εικονική πόλη στην έρημο για να εξασκηθεί στην καταστροφή αστικών περιοχών εν όψει μιας πιθανής επίθεσης στη Λωρίδα της Γάζας. Αυτή η στρατηγική τέθηκε σε εφαρμογή με τους αδιάκριτους βομβαρδισμούς του προαστίου Νταχίγια στη Βηρυτό το 2006.
Όπως και το 1948, έτσι και το 2023 το Ισραήλ αναζητούσε ένα πρόσχημα για να προωθήσει το αδύνατο όραμά του για μια απο-αραβικοποιημένη Παλαιστίνη. «Είναι ένα θαύμα», αναφώνησε ο Μπεν-Γκουριόν καθώς παρακολουθούσε τη «φυγή» εκατοντάδων χιλιάδων Παλαιστινίων από την Παλαιστίνη, παρότι ο ίδιος ήταν ο αρχιτέκτονας αυτής της εθνοκάθαρσης. «Είναι ένα θαύμα», φώναξε η Ορίτ Στροκ, υπουργός της κυβέρνησης Νετανιάχου, αναφερόμενη στην ιστορική ευκαιρία να διαπραχθεί γενοκτονία εναντίον των κατοίκων της Γάζας. «Όποιος έχει πνιγεί δεν φοβάται να βραχεί» είναι ένα διάσημο αραβικό παροιμία που συνοψίζει το παλαιστινιακό δίλημμα, το οποίο γίνεται σαφώς κατανοητό υπό το φως των γεγονότων του 2026. Κάθε ένοπλη απόπειρα της Χαμάς να θέσει τέλος στην πολιορκία και στην Κατοχή χρησιμοποιήθηκε από το Ισραήλ ως πρόσχημα για να εντείνει τις πολιτικές εξόντωσής της. Η εναλλακτική λύση της υποταγής στην πραγματικότητα της πολιορκίας, την οποία επιχείρησε η Παλαιστινιακή Αρχή στη Ραμάλα, οδήγησε σε μια προοδευτική εθνοκάθαρση και σε μια σειρά πογκρόμ, που διαπράχθηκαν από τους εποίκους με τη συνενοχή του ισραηλινού στρατού.
Αναρωτιέμαι πόσοι άνθρωποι εκτός Παλαιστίνης μπορούν να κατανοήσουν πλήρως αυτό το δίλημμα, το οποίο ώθησε νεαρούς εφήβους στα προσφυγικά στρατόπεδα της Δυτικής Όχθης να συγκρουστούν με τον ισραηλινό στρατό, παρόλο που γνώριζαν ότι δεν μπορούν να νικήσουν, προτιμώντας αυτή την κατάσταση από το να υφίστανται συνεχώς κακομεταχείριση, τραυματισμούς και δολοφονίες από έναν στρατό κατοχής.
Είναι το απάνθρωπο δίλημμα που επιβάλλει στους Παλαιστινίους το σιωνιστικό σχέδιο εξόντωσης, και δεν είναι παρά μια ακόμη εκδήλωση της ταλαιπωρίας τους από την άφιξη των σιωνιστών εποίκων στην Παλαιστίνη στα τέλη του 19ου αιώνα.
Το πώς να απελευθερωθούν οι Παλαιστίνιοι, και έμμεσα οι Ισραηλινοί, από αυτή την αδύνατη πραγματικότητα δεν είναι ένα ερώτημα δύσκολο να απαντηθεί. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσω της δημιουργίας μιας δημοκρατικής μεταϊσραηλινής Παλαιστίνης. Ένα τέτοιο κράτος δεν θα έλυνε όλα τα προβλήματα των ανθρώπων που ζουν ανάμεσα στον ποταμό και τη θάλασσα και όσων επιστρέψουν εκεί, αλλά θα μπορούσε να εξαλείψει τη συνεχή υπαρξιακή απειλή που βιώνουν καθημερινά όλοι οι Παλαιστίνιοι που ζουν εκεί.
Σε μια τέτοια πραγματικότητα, η Παλαιστίνη δεν θα ήταν διαμελισμένη σε ξεχωριστά εδάφη όπως η Γάζα και η Δυτική Όχθη, αλλά θα αποτελούσε μια ενιαία, οργανική πατρίδα. Αν η Γάζα παραμείνει «Λωρίδα», δεν θα υπάρξει ούτε ειρήνη ούτε συμφιλίωση.
