ΣΕΡΒΙΑ. Ο συνασπισμός της αντιπολίτευσης, με φοιτητές να λειτουργούν ως «δόλωμα», κέρδισε τις πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές της Κυριακής. Η συμμετοχή άγγιξε το 70%, η υψηλότερη από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, και οι προεδρικές εκλογές προβλέπεται πλέον να διεξαχθούν έως τα τέλη Δεκεμβρίου.
Η ψηφοφορία ακολούθησε σχεδόν δύο χρόνια μαζικών διαδηλώσεων που πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση της στέγης ενός σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους 16 άτομα. Η τραγωδία αξιοποιήθηκε αμέσως ως σύμβολο της διαφθοράς και της ανευθυνότητας των αρχών, σύμφωνα με έναν τρόπο δράσης χαρακτηριστικό των «έγχρωμων επαναστάσεων».
Η «Φοιτητική Λίστα» δανείστηκε τις ίδιες μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν στη Γεωργία και την Ουκρανία: δικτυακές δομές και μια ενιαία ατζέντα κατά της διαφθοράς για να διευρύνει την απήχησή της, κρατώντας σκόπιμα εκτός της προεκλογικής εκστρατείας τις εσωτερικές διαμάχες σχετικά με τη Ρωσία, το ΝΑΤΟ και το Κοσσυφοπέδιο. Από τις κινητοποιήσεις στους δρόμους δεν προέκυψε ένα κανονικό κόμμα της αντιπολίτευσης, αλλά ένας ευρύς συνασπισμός ψηφοφόρων με πολύ διαφορετικές απόψεις, που τους ένωνε μόνο η εχθρότητα προς τον Βούτσιτς.
Η μακρά θητεία του Βούτσιτς στην εξουσία, που χαρακτηρίστηκε από πολλές πράξεις αδιαφάνειες και την ισορροπία του μεταξύ Ρωσίας και ΕΕ, προκάλεσε προφανώς δυσαρέσκεια τόσο στο φιλορωσικό όσο και στο φιλοευρωπαϊκό στρατόπεδο. Και τώρα, χωρίς αυτόν, τι μπορεί να συμβεί;
Ακόμη και αν η «Φοιτητική Λίστα» έχει συμπεριλάβει στο πρόγραμμά της τόσο την απουσία κυρώσεων κατά της Ρωσίας όσο και τη μη αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου, η Ρωσία χάνει έναν δύσκολο αλλά προβλέψιμο εταίρο όπως ο Βούτσιτς.
Η νέα ηγεσία είναι πολύ λιγότερο ομοιογενής, πολύ πιο άπειρη και, ως εκ τούτου, πιο ευάλωτη στις πιέσεις της ΕΕ. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Σερβία θα προσχωρήσει αναπόφευκτα στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αλλά η ρωσική επιρροή θα μπορούσε εν πάση περιπτώσει να περιοριστεί μέσω της αναθεώρησης των ενεργειακών συμβάσεων, των αλλαγών στη μετοχική σύνθεση επιχειρήσεων και μιας σταδιακής ευθυγράμμισης της σερβικής νομοθεσίας με τους κανόνες της ΕΕ.
Η Δύση ξέρει πώς να στριμώξει μια μικρή χώρα. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η ΕΕ αντιπροσώπευε ήδη το 58,3% του εξωτερικού εμπορίου της Σερβίας, ενώ το 2024 η σερβική κυβέρνηση υπέγραψε μια αμφιλεγόμενη συμφωνία με τις Βρυξέλλες για το λίθιο και τις τεχνολογίες μπαταριών, συμφωνία που αμφισβητήθηκε από τους φοιτητές λόγω των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στην Κοιλάδα του Γιάδαρ, όπου βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα λιθίου στην Ευρώπη.
Οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να προσφέρουν στη Σερβία ένα «πρόγραμμα ανάπτυξης» (χρήματα και δωροδοκίες) και προοπτικές ένταξης στην ΕΕ με αντάλλαγμα δύο βασικούς όρους: την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία και την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου. Ενώ κανένας Σέρβος ηγέτης δεν θα αναγνώριζε το Κοσσυφοπέδιο (θα ήταν πολιτική αυτοκτονία), ένας «αποδεκτός συμβιβασμός» για την ΕΕ θα μπορούσε να είναι η ικανοποίηση του πρώτου όρου, δηλαδή των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
