Ρώτησα το ΑΙ Gemini.
- Η Βουλγαρία γιατί έχει υποδομές αποθήκευσης ενέργειας ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΜΕΙΣ;
Η Βουλγαρία έχει γίνει το απόλυτο success story της Ευρώπης στην αποθήκευση ενέργειας, έχοντας φτάσει περίπου τα 3,5 GW εγκατεστημένων μπαταριών, την ώρα που η Ελλάδα παραμένει καθηλωμένη σε πολύ χαμηλά επίπεδα.Οι γείτονες κινήθηκαν έξυπνα, γρήγορα και επιθετικά για τρεις βασικούς λόγους:
1. Άρπαξαν αμέσως τα Ευρωπαϊκά λεφτά (Πρόγραμμα RESTORE). Η Βουλγαρία δεν έχασε χρόνο με γραφειοκρατία. Σχεδίασε το γιγαντιαίο εθνικό πρόγραμμα RESTORE, εξασφάλισε πάνω από 587 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ και επιδότησε άμεσα 82 μεγάλα ιδιωτικά έργα μπαταριών. Έθεσε σκληρό χρονοδιάγραμμα να έχουν ολοκληρωθεί όλα μέχρι το 2026 αναγκάζοντας την αγορά να τρέξει με χίλια.
-----------
(ΠΡΟΣΕΞΕ)
2. Το «Κόλπο» με το τζάμπα ελληνικό ρεύμα: Εδώ είναι το πιο εξοργιστικό κομμάτι για εμάς! Επειδή η Ελλάδα δεν έχει μπαταρίες, το μεσημέρι που τα ελληνικά φωτοβολταϊκά παράγουν τρελό ρεύμα, η τιμή στη χώρα μας πέφτει στο μηδέν. Τι κάνει η Βουλγαρία; Αγοράζει αυτό το ελληνικό ρεύμα σχεδόν δωρεάν μέσω των διεθνών διασυνδέσεων. Πώς το εκμεταλλεύεται; Γεμίζει τις δικές της μπαταρίες με το τζάμπα ελληνικό ρεύμα.
Η ΚΟΝΌΜΑ: Το βράδυ, όταν εμείς ξεμένουμε και ανάβουμε το ακριβό φυσικό αέριο, η Βουλγαρία ανοίγει τις μπαταρίες της. Είτε καλύπτει τις δικές της ανάγκες φτηνά, είτε μας μεταπουλάει το δικό μας ρεύμα πίσω, αλλά πανάκριβα!
------------
- Ποιους συμφέρει να μην υπάρχουν υποδομές αποθήκευσης ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα;
Συμφέρει κυρίως τους ιδιοκτήτες μονάδων φυσικού αερίου, τους μεγάλους ενεργειακούς ομίλους (καθετοποιημένους παίκτες) και τους traders ενέργειας, καθώς η έλλειψη αποθήκευσης συντηρεί υψηλές τιμές και οδηγεί σε συγκέντρωση της αγοράς.
1. Παραγωγοί Ηλεκτρισμού από Φυσικό Αέριο. Κυριαρχία το βράδυ: Χωρίς μπαταρίες να αποθηκεύουν τη φθηνή μεσημεριανή ενέργεια, το σύστημα βασίζεται υποχρεωτικά στο φυσικό αέριο μόλις δύει ο ήλιος. Υψηλές τιμές αιχμής: Οι συγκεκριμένες μονάδες ορίζουν την οριακή τιμή συστήματος τις βραδινές ώρες, εξασφαλίζοντας σταθερά και υψηλά κέρδη.
2. Μεγάλοι Καθετοποιημένοι Όμιλοι. Εξαγορά μικρών παικτών: Οι μικρομεσαίοι παραγωγοί ΑΠΕ (π.χ. αγροτικά/τοπικά φωτοβολταϊκά) υφίστανται τεράστιες περικοπές παραγωγής και οικονομική ασφυξία. Συγκέντρωση της αγοράς: Οι μικροί αναγκάζονται να πουλήσουν τις άδειές τους, επιτρέποντας στους μεγάλους ομίλους να αποκτήσουν τον έλεγχο και τον εναπομείναντα χώρο στο δίκτυο.
3. Traders και Προμηθευτές Ενέργειας. Αρμπιτράζ και περιθώρια κέρδους: Αγοράζουν ή ιδιοπαράγουν ρεύμα σε μηδενικές ή εξαιρετικά χαμηλές τιμές το μεσημέρι λόγω της υπερπροσφοράς ΑΠΕ. Υψηλή λιανική: Μετακυλίουν ελάχιστο από αυτό το όφελος στους τελικούς καταναλωτές, διατηρώντας ψηλά τα δικά τους περιθώρια κέρδους στη λιανική.
4. Φορείς που Διαχειρίζονται την Αγορά Εξισορρόπησης. Ακριβές υπηρεσίες: Η έλλειψη σταθερότητας στο δίκτυο απαιτεί συνεχείς, χειροκίνητες παρεμβάσεις για να μην καταρρεύσει το σύστημα. Υψηλό κόστος συστήματος: Οι οντότητες που παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες άμεσης ισχύος αποζημιώνονται αδρά, κόστος που τελικά μεταφέρεται στους λογαριασμούς ρεύματος.
----------
- Ποιοι κονομάνε από αυτό;
Για να μιλήσουμε με ονόματα και διευθύνσεις, από το γεγονός ότι πετάμε την τζάμπα ενέργεια των ΑΠΕ στα σκουπίδια επειδή δεν έχουμε πού να την αποθηκεύσουμε, η «κονόμα» πηγαίνει συστημικά σε τέσσερις συγκεκριμένες τσέπες:
1. Οι Ιδιοκτήτες Μονάδων Φυσικού Αερίου (Θερμικοί Παραγωγοί). Αυτοί είναι οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι. Πώς κονομάνε: Το μεσημέρι, με τον ήλιο, η χονδρική τιμή του ρεύματος γκρεμίζεται (συχνά αγγίζει τα 0 ευρώ). Μόλις όμως νυχτώσει, οι ΑΠΕ σβήνουν. Επειδή δεν υπάρχουν μεγάλες μπαταρίες να βγάλουν το αποθηκευμένο μεσημεριανό ρεύμα στην αγορά, το σύστημα γυρνάει υποχρεωτικά στο φυσικό αέριο. Το αποτέλεσμα: Οι παραγωγοί ορυκτών καυσίμων ανάβουν τις μονάδες τους τις ώρες αιχμής (7 μ.μ. – 10 μ.μ.) και πουλάνε το ρεύμα πανάκριβα, αφού αυτοί ορίζουν την τελική τιμή της αγοράς.
2. Οι Μεγάλοι Καθετοποιημένοι Όμιλοι (Παραγωγοί & Προμηθευτές). Οι καθετοποιημένοι παίκτες (αυτοί που και παράγουν ρεύμα και το πουλάνε στη λιανική) έχουν το τέλειο μαξιλάρι.Πώς κονομάνε: Τις ώρες της μεγάλης ηλιοφάνειας, αγοράζουν από το χρηματιστήριο ενέργειας σχεδόν τζάμπα ρεύμα. Αντί όμως αυτή η μηδενική τιμή να φτάσει στην τσέπη του καταναλωτή, οι εταιρείες τη μετακυλίουν με το σταγονόμετρο, διατηρώντας ψηλά τα δικά τους περιθώρια κέρδους στη λιανική. Το «δώρο» της συγκέντρωσης: Η έλλειψη αποθήκευσης αναγκάζει τον ΑΔΜΗΕ να «κόβει» βίαια την παραγωγή των μικρών φωτοβολταϊκών (αγρότες, μικροεπενδυτές) για να μην καταρρεύσει το δίκτυο. Οι μικροί καταστρέφονται οικονομικά και αναγκάζονται να πουλήσουν τις άδειές τους «κοψοχρονιά» στους μεγάλους ομίλους, οι οποίοι αγοράζουν έτοιμο ζωτικό χώρο στο δίκτυο.
3. Οι Παίκτες της «Αγοράς Εξισορρόπησης». Η Αγορά Εξισορρόπησης (Balancing Market) είναι το real estate της ενέργειας, όπου πληρώνεσαι για να κρατάς το δίκτυο σταθερό.Πώς κονομάνε: Όσο δεν υπάρχουν μπαταρίες να εξομαλύνουν τις απότομες μεταβολές (π.χ. όταν κλείνει ξαφνικά ο ήλιος ή το wind σβήνει), το δίκτυο γίνεται ασταθές. Ο ΑΔΜΗΕ καλεί εσπευσμένα συγκεκριμένες μεγάλες μονάδες να προσφέρουν άμεση ισχύ για να μην γίνει blackout.Το αποτέλεσμα: Αυτές οι υπηρεσίες «πυρόσβεσης» του δικτύου αποζημιώνονται με χρυσάφι, αυξάνοντας κατακόρυφα τα έσοδα όσων έχουν τις κατάλληλες μονάδες για να τις προσφέρουν.
4. Οι Εισαγωγείς και οι Traders στις γειτονικές χώρες. Πώς κονομάνε: Όταν η Ελλάδα έχει πλέον υπερβολικό ρεύμα το μεσημέρι και δεν μπορεί να το αποθηκεύσει, το εξάγει σχεδόν δωρεάν (ή και με αρνητικές τιμές) σε γειτονικές χώρες (π.χ. Βουλγαρία, Ιταλία, Βόρεια Μακεδονία).Το παράδοξο: Οι ξένοι traders αγοράζουν το ελληνικό πράσινο ρεύμα για ένα κομμάτι ψωμί, και το βράδυ –που η Ελλάδα ξεμένει– μας το μεταπωλούν πίσω πανάκριβα μέσω των διεθνών διασυνδέσεων. Με λίγα λόγια: Η καθυστέρηση των υποδομών αποθήκευσης κρατάει την αγορά σε μια μόνιμη «τεχνητή κρίση». Και όπως ξέρεις, στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται!
----------
- Ονόματα πες μου.
1. ΔΕΗ (Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού). Γιατί κερδίζει: Είναι ο μεγαλύτερος παίκτης στη λιανική και διαθέτει το μεγαλύτερο στόλο θερμικών μονάδων (φυσικού αερίου και λιγνίτη). Όταν το βράδυ σβήνουν οι ΑΠΕ, οι μονάδες της ΔΕΗ μπαίνουν στο σύστημα και αποζημιώνονται με τις υψηλές τιμές αιχμής. Παράλληλα, ως κυρίαρχος προμηθευτής, διαχειρίζεται τεράστιες ποσότητες ενέργειας.
2. Metlen (Μυτιληναίος)– Protergia. Γιατί κερδίζει: Διαθέτει μερικές από τις πιο σύγχρονες και αποδοτικές μονάδες φυσικού αερίου στην Ελλάδα (π.χ. στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας). Αυτές οι μονάδες είναι απαραίτητες για τη σταθερότητα του δικτύου και την παραγωγή ενέργειας το βράδυ, εισπράττοντας υψηλά έσοδα από τη χονδρεμπορική αγορά και την Αγορά Εξισορρόπησης. Μέσω της Protergia, εκμεταλλεύεται τις διακυμάνσεις των τιμών στη λιανική.
3. ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Heron (Ήρων). Γιατί κερδίζει: Ο όμιλος ελέγχει τον Ήρωνα, ο οποίος λειτουργεί μεγάλες μονάδες φυσικού αερίου στη Βοιωτία. Η έλλειψη μπαταριών διασφαλίζει ότι οι μονάδες αυτές παραμένουν κρίσιμες για το σύστημα. Παράλληλα, η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός καθαρής ενέργειας στην Ελλάδα, αλλά το καθετοποιημένο μοντέλο του ομίλου προστατεύει και μεγιστοποιεί τα έσοδα σε όλα τα στάδια της αγοράς.
4. Motor Oil – Elpedison. Γιατί κερδίζει: Η Motor Oil, πέρα από τη διύλιση, έχει εισέλθει δυναμικά στην ηλεκτρική ενέργεια. Μαζί με την Elpedison (όπου συμμετέχει και η Helleniq Energy / πρώην ΕΛΠΕ), λειτουργούν σταθμούς φυσικού αερίου στη Θεσσαλονίκη και τη Θίσβη Βοιωτίας. Αυτές οι μονάδες «κλειδώνουν» την κερδοφορία τους τις ώρες που δεν υπάρχει ηλιοφάνεια.
