Η Φοιτητική Λίστα, που παρουσιάστηκε επίσημα τον Σεπτέμβριο του 2026 με την ονομασία «Studenti pobeđuju» («Οι φοιτητές νικούν»), με τα χαρακτηριστικά της να προσεγγίζουν περισσότερο ένα κίνημα γεμάτο ετερογένεια παρά ένα συνολικό πολιτικό σχέδιο, αποτελεί ωστόσο μια πρωτότυπη πτυχή, ίσως μάλιστα υποτιμημένη από το μπλοκ του SNS (Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα).
Το πρώτο όνομα του ψηφοδελτίου ήταν αυτό του Ilija Srdanović, καρδιολόγου και πανεπιστημιακού καθηγητή 56 ετών, ηγετική φυσιογνωμία των διαδηλώσεων στα πανεπιστήμια και διαχρονικός αντιπολιτευόμενος.
Ο διεθνής προσανατολισμός των νικητών, πέρα από τις γενικές υποσχέσεις για μια ισορροπημένη γραμμή στις διεθνείς σχέσεις, δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί επίσημα, εν μέρει λόγω των αντιφατικών θέσεων που διατηρούν μεταξύ τους σε πολλά ζητήματα. Στις δηλώσεις κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας αναφέρθηκε γενικά η επιλογή μιας εξωτερικής πολιτικής που δεν θα περιορίζεται σε άκαμπτες στρατοπεδικές θέσεις, θεωρώντας ότι η απόφαση σχετικά με τη σύγκρουση στην Ουκρανία, τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και τις σχέσεις με τη Μόσχα θα μπορούσε να ληφθεί μέσω δημοψηφίσματος, χωρίς να δοθούν περαιτέρω λεπτομέρειες.
Μια θέση ήδη πολύ αμφίβολη, η οποία όμως θα πρέπει οπωσδήποτε να ληφθεί σύντομα, με δεδομένες, αφενός, τις πιέσεις που ασκεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στις υποψήφιες χώρες, ώστε να ευθυγραμμιστούν με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, ιδίως μετά τη μέσων μαζικής ενημέρωσης και τη πολιτική υποστήριξη που τους παρασχέθηκε, και αφετέρου τις ενθουσιώδεις, σχεδόν απελευθερωτικές, δηλώσεις σχετικά με το εκλογικό αποτέλεσμα. Είναι λοιπόν προφανές ότι τώρα αναμένουν να εισπράξουν ό,τι θέλουν ή… ό,τι έχει συμφωνηθεί. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι μέχρι τώρα η Σερβία είχε αρνηθεί να συμμορφωθεί με τα ευρωπαϊκά περιοριστικά μέτρα κατά του Κρεμλίνου, ξεχωρίζοντας τον εαυτό της από την πλειονότητα των άλλων χωρών που συμμετέχουν στη διαδικασία ένταξης.
Από την άλλη όμως δεν υπάρχει μόνο η διπλωματική πτυχή, αλλά κυρίως η οικονομική, στην οποία οι «φοιτητές» θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μια ενδεχόμενη ρήξη με τη Ρωσία θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και στη ζωή των Σέρβων πολιτών. Πράγματι, το Βελιγράδι υπό τον Βούτσιτς διατηρούσε σημαντικούς ενεργειακούς δεσμούς με τη Ρωσία, από συμβάσεις για πετρέλαιο σε μειωμένες τιμές, έως την προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά και τη ρωσική συμμετοχή στην πετρελαϊκή εταιρεία NIS, η οποία βρίσκεται στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων και αποτελεί αντικείμενο πολύπλοκων διαπραγματεύσεων για την αναδιάρθρωση της ιδιοκτησίας της. Το σύστημα ενεργειακών συνδέσεων με την Ουγγαρία επιβεβαιώνει επίσης πόσο αλληλένδετες και αντιφατικές είναι οι υποδομές των Βαλκανίων μεταξύ των συμφερόντων της Μόσχας και των στρατηγικών των κρατών μελών της ΕΕ.
Τα ερωτήματα αφορούν και τις σχέσεις με την Κίνα, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί ένας από τους κύριους ασιατικούς οικονομικούς εταίρους της Σερβίας μέσω βιομηχανικών, υποδομικών και εμπορικών επενδύσεων. Οι κινεζικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε στρατηγικούς τομείς της εθνικής οικονομίας και το Πεκίνο θεωρεί τη χώρα σημαντικό σημείο σύνδεσης με τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Πολλοί αναλυτές, μεταξύ των οποίων και Κινέζοι, εκτιμούν ότι η πολιτική αλλαγή θα μπορούσε να ψυχράνει τις διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Πεκίνου και Βελιγραδίου και να οδηγήσει σε αυστηρότερο έλεγχο των κινεζικών επενδύσεων στη χώρα, αλλά είναι απίθανο να ανατραπούν πλήρως, καθώς κάτι τέτοιο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία της Σερβίας. Για τον λόγο αυτό, οι νέες αρχές δεν διαθέτουν μεγάλο περιθώριο ελιγμών, διακινδυνεύοντας ένα αδιέξοδο με καταστροφικές συνέπειες για τη δημοτικότητα, δεδομένου ότι το 2027 θα διεξαχθούν προεδρικές εκλογές.
Ο Σέρβος αναλυτής Vukadinovic, υποστηρικτής της αλλαγής και στενός συνεργάτης της Λίστας, επισήμανε ότι: «…ήταν ευκολότερο από το αναμενόμενο να αναλάβουν την εξουσία· τώρα όμως το δύσκολο θα είναι να τη διαχειριστούν… οι νικητές βρίσκονται μπροστά σε ένα μεγάλο και δύσκολο έργο, με σχεδόν απόλυτη εξουσία, αλλά και μεγάλη ευθύνη. Δεν θα έχουν κανέναν να κατηγορήσουν ή στον οποίο να μεταθέσουν την ευθύνη. Η ευθύνη τους θα είναι πρακτικά απόλυτη… Ένας τόσο ετερογενής και διαφορετικός συνδυασμός ανθρώπων, αξιών και ιδεολογικών θέσεων, που συγκεντρώθηκαν στη Φοιτητική Λίστα, ήταν πολύ κατάλληλος για την κατάκτηση της εξουσίας και την εξασφάλιση ευρείας αποδοχής, αλλά κάπως λιγότερο ιδανικός για τη λειτουργία και την άσκηση της εξουσίας, ακριβώς λόγω της ετερογένειας που αποτέλεσε πλεονέκτημα κατά την προεκλογική εκστρατεία. Τώρα που πρέπει να κυβερνήσουν, αυτό μπορεί να στραφεί εναντίον τους και να αποδειχθεί μειονέκτημα, απογοητεύοντας τους ψηφοφόρους… .
Η ήττα του Κυβερνητικού Μπλοκ έγινε δεκτή σχεδόν με ενθουσιασμό από όλους τους κύριους ευρωπαϊκούς θεσμούς, το ΝΑΤΟ, τον ΟΑΣΕ, καθώς και από τον κόσμο των ΜΚΟ και των διαφόρων δυτικών ιδρυμάτων, ακόμη και των «αριστερών». Όλη η χειρότερη έκφραση του μονοπολικού ευρωατλαντικού ευρωπαϊστικού κόσμου, του φιλελευθερισμού, του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, των ευρωπαϊκών τραπεζών και των πολυεθνικών εταιρειών πανηγύρισε. ΓΙΑΤΙ;
Η νίκη της Φοιτητικής Λίστας στη Σερβία συγκέντρωσε τα συγχαρητήρια των ευρωπαϊκών ηγετών με δηλώσεις που ανοίγουν εκ νέου θετικά τις προοπτικές μιας επαναπροσέγγισης μεταξύ Βελιγραδίου και Βρυξελλών. Μια ευκαιρία προκειμένου να δοθεί νέα ώθηση στις μεταρρυθμίσεις και να ξεμπλοκαριστεί η πορεία ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μα πώς είναι δυνατόν; Η προηγούμενη εθνική κυβέρνηση δεν αρνήθηκε ποτέ την ένταξη στην ΕΕ, απλώς έθετε όρια για τη δική της εθνική αυτονομία και κυριαρχία και αρνιόταν τις επιβολές και τους εκβιασμούς. Και τώρα, τι αλλάζει για τις Βρυξέλλες;
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα εξέφρασαν από κοινού τη μέγιστη προθυμία της ΕΕ να υποστηρίξει τη νέα πολιτική πορεία. «…Είμαστε έτοιμοι να υποστηρίξουμε τις μεταρρυθμίσεις σχετικά με το κράτος δικαίου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τους ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς, να συνεργαστούμε για να προωθήσουμε το μέλλον της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση…», δήλωσαν.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος και Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κάγια Κάλας δήλωσε: «… Για τη Σερβία μπορεί να ξεκινήσει ένα νέο κεφάλαιο. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί…»
Επίσης, η Ευρωπαία Επίτροπος για τη Διεύρυνση, Μάρτα Κος χαιρέτισε το αποτέλεσμα, υπογραμμίζοντας τη συμμετοχή των πολιτών μετά από μήνες κινητοποίησης. «…Συγχαρητήρια στη Λίστα των Φοιτητών για τη νίκη. Αυτές είναι ακριβώς οι αξίες που αποτελούν τη βάση της Ευρωπαϊκής Ένωσής μας… Τώρα η Σερβία μπορεί να ξεκινήσει ένα νέο κεφάλαιο. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί…» έγραψε στο X.
Μαρκ Ρούτε, Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Αλέν Μπερσέ, Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης: «…Χαιρετίζουμε το εκλογικό αποτέλεσμα και είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με τη νέα ηγεσία για την ενίσχυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καθώς και για την προσέγγιση των Σέρβων πολιτών προς τις ευρωπαϊκές αρχές…».
Ακριβώς αυτή η ηγεσία τηςΕΕ που, ανάμεσα σε τόσους εκβιασμούς και πιέσεις… είχε ανακαλύψει την αχίλλειο πτέρνα της σερβικής κυβέρνησης. Πρόκειται για την Παγκόσμια Έκθεση EXPO 2027, που έχει προγραμματιστεί στο Βελιγράδι από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του επόμενου έτους. Οι Βρυξέλλες είχαν θέσει τελεσίγραφο: είτε ο Βούτσιτς θα παραιτούνταν και θα προκήρυσσε πρόωρες εκλογές, είτε η Ευρώπη θα μποϊκοτάριζε την έκθεση, με τεράστιες οικονομικές ζημίες και ζημίες στην εικόνα της.
Η σερβική κυβέρνηση δέχτηκε, αλλά σίγουρα δεν ήταν προετοιμασμένη για πρόωρες εκλογές, μεταξύ άλλων επειδή από τις αρχές του 2026 οι διαμαρτυρίες είχαν μειωθεί και η ίδια η συμμετοχή σε αυτές είχε πέσει. Αντίθετα, η Λίστα ήταν πιο έτοιμη και προετοιμασμένη, δεδομένης της συνεχούς πίεσης από τους δρόμους και τα ΜΜΕ για πάνω από δύο χρόνια.
«Η Σερβία κέρδισε. Τώρα πρέπει να γυρίσουμε σελίδα…»
RETE. Κέντρο για τις εφαρμοσμένες μη βίαιες δράσεις και στρατηγικές
CANVAS, διάδοχος του OTPOR, που ιδρύθηκε το 2005 από τους Srđa Popović και Slobodan Đinović, δύο από τους κύριους εκπροσώπους του Otpor! (του σερβικού φοιτητικού κινήματος που το 2000 συνέβαλε αποφασιστικά στην πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς ), το κέντρο ασχολείται με την εκπαίδευση και την υποστήριξη ακτιβιστών υπέρ της δημοκρατίας σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για έναν μη κερδοσκοπικό και μη κυβερνητικό οργανισμό, με έδρα το Βελιγράδι, στη Σερβία. Το CANVAS έχει συνεργαστεί με ακτιβιστές υπέρ της δημοκρατίας από περισσότερες από 50 χώρες, μεταξύ των οποίων το Ιράν, η Ζιμπάμπουε, η Μιανμάρ, η Βενεζουέλα, η Ουκρανία, η Γεωργία, η Δυτική Σαχάρα, η Δυτική Παπούα, η Ερυθραία, η Λευκορωσία, το Αζερμπαϊτζάν, η Τόνγκα και, πρόσφατα, η Τυνησία και η Αίγυπτος. Η εκπαίδευση και η μεθοδολογία του Otpor και του CANVAS έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία από ομάδες στη Σερβία (2000), Γεωργία (2003), Ουκρανία (2004), Λίβανο (2005), Μαλδίβες (2008), Αίγυπτο (2011), Συρία (2011) και Ουκρανία (2014).
« 26 Οκτωβρίου 2026… Σας γράφουμε από το Βελιγράδι το πρωί της επόμενης μέρας. Λίγοι από εμάς κοιμήθηκαν: την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, η Σερβία ψήφισε και η Λίστα των Φοιτητών κέρδισε. Αργά το βράδυ, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς εμφανίστηκε στην τηλεόραση και παραδέχτηκε την ήττα… η ομάδα μας στο CANVAS συνεργάστηκε με ακτιβιστές από δεκάδες χώρες πάνω σε ένα ερώτημα: πώς μπορούν οι απλοί πολίτες να νικήσουν μια κυβέρνηση που φαίνεται ανίκητη; Αυτή τη φορά, η απάντηση ήρθε για άλλη μια φορά από τους δρόμους μας. Θέλουμε να εξηγήσουμε τι συνέβη, επειδή τα κινήματα άλλων χωρών θα προσπαθήσουν να αντλήσουν διδάγματα από αυτό, και θα θέλαμε να αντλήσουν τα σωστά διδάγματα. τι συμβαίνει τώρα. Ο καλύτερος τρόπος για να περιγράψουμε την τρέχουσα κατάσταση στη Σερβία είναι ο εξής: έχουμε τη διάγνωση, και η θεραπεία μόλις ξεκίνησε. Είναι μια μακρά και επώδυνη πορεία. Μερικές φορές, η θεραπεία θα φαίνεται χειρότερη από την ίδια την ασθένεια. Θα υπάρξουν οπισθοδρομήσεις και αρνητικά αποτελέσματα, και θα υπάρχουν άνθρωποι που θα λένε ότι πριν ήταν καλύτερα. Τα παλιά δίκτυα σχέσεων δεν θα εξαφανιστούν αθόρυβα, και ορισμένες μεταρρυθμίσεις θα αποτύχουν στην πρώτη προσπάθεια… Με ελπίδα και με πολλή δουλειά μπροστά μας…».
Η ομάδα CANVAS, Κέντρο για τη Δράση και τις Εφαρμοσμένες Μη Βίαιες Στρατηγικές, Βελιγράδι
Τζορτζ Σόρος, Open: «…Συγχαρητήρια στη “Φοιτητική Λίστα” για τη νίκη στις κοινοβουλευτικές εκλογές, μεγάλη ελπίδα για μια Σερβία ευρωπαϊκή και ανοιχτή στις δημοκρατικές αξίες…», δήλωσε ο υπεύθυνος στην Σερβία του Open Foundation, Μ. Μιλοσάβλιεβιτς.
Σύμφωνα με το Ίδρυμα Σόρος Open, το 20226 ήταν η χρονιά με μια άνευ προηγουμένου αύξηση του «πολιτικού ακτιβισμού» και της «κοινωνίας των πολιτών» στη Σερβία για τη «δημοκρατικοποίηση», και το πανεπιστήμιο ήταν ο θεσμός που επηρεάστηκε περισσότερο και η καρδιά της αλλαγής…».
Ο πρώην Πρόεδρος της Republika Srpska, Σερβοβόσνιος,Mίλοραντ Ντόντικ και τις οργανώσεις του ότι βρίσκονται πίσω από τις «έγχρωμες επαναστάσεις» που αποσταθεροποίησαν τη Σερβία και άλλες χώρες. Ο Ντόντικ ισχυρίστηκε ότι αυτό που κάνουν ο Σόρος και οι οργανώσεις του αποτελεί εγκληματική πράξη. «…Χρησιμοποίησαν δημόσια κεφάλαια, που προέρχονταν από τους Αμερικανούς φορολογούμενους, για να ασκήσουν πίεση σε κράτη και αρχές σε όλο τον κόσμο, επειδή δεν τους άρεσαν». Σε ένα podcast της Αμερικανίδας δημοσιογράφου Λάρα Λόγκαν, ο Ντόντικ δήλωσε ότι «ο Σόρος είναι ένας εγκληματίας που θα έπρεπε να απελαθεί και οι οργανώσεις του είναι ισοδύναμες με τους φασίστες… Ο Σόρος προωθεί: διαδίδει την ακολασία», κατέληξε ο Ντόντικ.
Ο Άλμπιν Κούρτι, ηγέτης των αλβανικών αρχών του Κοσσυφοπεδίου, εκπρόσωπος της τρομοκρατικής οργάνωσης UCK, εξέφρασε την ικανοποίησή του, αφού είχε καλέσει την αλβανική κοινότητα στη Σερβία να ψηφίσει τους «φοιτητές»: «…θεωρώ την ήττα του Βούτσιτς μια θετική εξέλιξη για τη δημοκρατικοποίηση της Σερβίας και για την αποδυνάμωση των εγκληματικών δικτύων. Εκφράζω την ελπίδα ότι η αλλαγή στο Βελιγράδι θα οδηγήσει σε μια διαφορετική προσέγγιση έναντι του Κοσσυφοπεδίου, με απώτερο στόχο την αμοιβαία αναγνώριση…».
Υποστήριξη προς τους νικητές και τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις εκφράστηκε επίσης από τον Γερμανό καγκελάριο Mερτζ ο οποίος επανέλαβε την υποστήριξή του στην ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας, καθώς και από τον Ιταλό υπουργό Εξωτερικών Tαγιάνι και την Ιταλίδα πρωθυπουργό Mελόνι, οι οποίοι επιβεβαίωσαν τη στρατηγική σημασία της διεύρυνσης προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
I. Σρντάνοβιτς, ηγέτης της Φοιτητικής Λίστας, δήλωσε ότι η νέα κυβέρνηση θα αναπτύξει καλές σχέσεις με την Κροατία, μετατρέποντάς τες σε κανονικές, δημοκρατικές και φιλικές σχέσεις.
Σε δήλωση που παραχώρησε στο πρακτορείο Hina, ο Σρντάνοβιτς ανέφερε ότι η εξωτερική πολιτική, ιδίως έναντι των γειτονικών χωρών, θα βασίζεται στις αρχές του πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις μεταξύ Ζάγκρεμπ και Βελιγραδίου, επισημαίνοντας ειδικότερα τις εξαιρετικές προσωπικές σχέσεις που ήδη διατηρεί με τους Κροάτες ομολόγους του.
Ο Κροάτης πρωθυπουργός Andrej Plenković επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Σρντάνοβιτς αμέσως μετά τις εκλογές και τον συγχάρηκε για τη νίκη, αλλά αμέσως μετά έθεσε ήδη όρους και επιβολές, οι οποίοι μέχρι στιγμής έχουν απορριφθεί από το Βελιγράδι, καθώς θεωρούνται ψευδείς και ταπεινωτικοί για την ιστορία και τη Σερβία: «… Μετά τη νίκη της «Φοιτητικής Λίστας» στις πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές στη Σερβία, η Κροατία αναμένει από τη Σερβία να αναλάβει την ευθύνη για τα γεγονότα της δεκαετίας του ’90, να ανοίξει τα αρχεία και να διώξει τα εγκλήματα πολέμου, κάτι που θα αποδείκνυε τη διάθεσή της να αναλάβει την ευθύνη για τη «Μεγάλη Σερβική Επίθεση» κατά της Κροατίας…»,αυτό είναι ένα ακόμη βαρύ πρόβλημα που πρέπει να επιλύσουν οι «φοιτητές».
Μετεκλογικές σκέψεις στον πολυπολικό και ανατολικό κόσμο
Βαντίμ Τρουχάτσεφ, αναπληρωτής καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Ρωσίας, δήλωσε: «… Ουσιαστικά, όσοι αντιτάχθηκαν στον Βούτσιτς πήγαν στις κάλπες και ψήφισαν τους αντιπάλους του. Δεν είχε σημασία ότι ο αντίπαλος ήταν μια δύναμη που σχηματίστηκε βιαστικά. Στην πραγματικότητα, μια μάλλον ετερογενής ομάδα ανθρώπων δυσαρεστημένων από τη μακρά διακυβέρνηση του Βούτσιτς. Το κύριο εσωτερικό τους σύνθημα ήταν ο αγώνας κατά της διαφθοράς και του νεποτισμού στην εξουσία. Και αυτό είναι που τους οδήγησε στη νίκη…
Όμως, οι αρχιτέκτονες δεν ήταν τόσο εσωτερικές όσο εξωτερικές δυνάμεις. Και όταν ο Βούτσιτς ισχυρίζεται ότι πίσω από τη νίκη των αντιπάλων του βρίσκονται διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και το αμερικανικό «βαθύ κράτος», το οποίο είναι εναντίον του Τραμπ, έχει δίκιο…Ο ίδιος ο κατάλογος των υποψηφίων δημιουργήθηκε με τη συμμετοχή διαφόρων δυτικών πρεσβειών. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτες είναι η Γερμανία, η Μεγάλη Βρετανία, η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβενία…Διάφοροι ευρωβουλευτές συμμετείχαν στις «φοιτητικές» διαμαρτυρίες του 2025 και του 2026…Η Ευρώπη ήταν δυσαρεστημένη με τον Βούτσιτς λόγω των προσπαθειών του να συνδυάσει τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με τη διατήρηση προνομιακών σχέσεων με τους ευρωπαίους αντιπάλους, την Κίνα και τη Ρωσία. Αυτό ίσχυε τόσο στον οικονομικό τομέα – ο Βούτσιτς δεν επέβαλε κυρώσεις – όσο και στον κοινωνικοπολιτικό, και δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές ρωσικές εταιρείες άνοιξαν υποκαταστήματα στη Σερβία…», δήλωσε ο Τρουχάτσεφ.
Σύμφωνα με τον Ρώσο αναλυτή Ολέγκ Μπονταρένκο: «…οι σερβικές εκλογές απέδειξαν ότι νικητής δεν είναι αυτός που συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων, αλλά αυτός που φέρνει περισσότερους ψηφοφόρους στις κάλπες. Η αντιπολίτευση κέρδισε λόγω της κόπωσης της κοινής γνώμης απέναντι στον Βούτσιτς. Ουσιαστικά, έχασε λόγω της ρεκόρ προσέλευσης στις κάλπες…», συνόψισε ο αναλυτής.
Στη Ρωσία δεν ήταν όλοι ικανοποιημένοι με την «πολυκατευθυντική» πολιτική του Βούτσιτς, αλλά οι κρίσεις διατυπώνονται με μια ευρύτερη και γεωπολιτική οπτική. Όπως εξήγησε ο Ρώσος πολιτικός επιστήμονας Μαράτ Μπασίροφ: «…Ο Βούτσιτς περιστρεφόταν στο κενό, αλλά χωρίς δίχτυ από κάτω του, γύριζε στο κενό: διαλογιζόταν με την Ουκρανία, φλέρταρε με την ΕΕ, ορκιζόταν αγάπη στη Μόσχα, αλλά σαν ο διπρόσωπος Ιανός, απλώς εξαπατιόταν. Ή ίσως ήταν μάλιστα έτοιμος να αφήσει τον εαυτό του να εξαπατηθεί…Αλλά δεν μπορούσε κανείς να περιμένει από τον Σέρβο πρόεδρο να ακολουθήσει μια εντελώς φιλορωσική γραμμή, απλώς και μόνο επειδή η γεωγραφία και η οικονομία το εμποδίζουν. Η Σερβία περιβάλλεται από κράτη μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, τα οποία είναι όλα εχθρικά προς τη Σερβία. Η ΕΕ αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της χώρας. Και σε αυτή την κατάσταση, κανένας αρχηγός κράτους δεν θα αντιτασσόταν στην Ευρώπη, από την οποία οι Σέρβοι εξαρτώνται κυριολεκτικά από οικονομική άποψη. Και τώρα, επιπλέον, οι Ευρωπαίοι έχουν αναπτύξει και μια δύναμη που θα μπορούσε ενδεχομένως να διακόψει τις σχέσεις με τη Ρωσία· στην πραγματικότητα, ακριβώς γι’ αυτό την εισήγαγαν…», δήλωσε ο Μπασίροφ.
Σύμφωνα με τους Ρώσους οικονομικούς εμπειρογνώμονες του καναλιού MEF, όσον αφορά τις διαβεβαιώσεις της Φοιτητικής Λίστας ότι δεν θα επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, πρέπει να σημειωθεί ότι: «…υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια που πρέπει να ληφθεί υπόψη.
Η Σερβία δεν χρειάζεται απαραίτητα να επιβάλει δικές της κυρώσεις κατά της Ρωσίας, προκειμένου η ρωσική οικονομική παρουσία στη χώρα, ούτε η ρωσική επιρροή γενικότερα, να μειωθούν σταδιακά. Αρκεί να επιτρέψει την εφαρμογή των περιορισμών που επιβάλλονται από άλλες χώρες… Οι ευρωπαϊκές και αμερικανικές κυρώσεις ισχύουν για τις ρωσικές τράπεζες, τις διεθνείς πληρωμές, τις ασφαλίσεις, τις μεταφορές, τις προμήθειες εξοπλισμού, τις επενδύσεις, τις επιχειρήσεις και τα φυσικά πρόσωπα. Ως εκ τούτου, οι σερβικές επιχειρήσεις που έχουν δεσμούς με τις δυτικές αγορές αναγκάζονται να λάβουν υπόψη αυτούς τους περιορισμούς, είτε το θέλουν είτε όχι. Κατά συνέπεια, οι πολιτικές δηλώσεις των νέων σερβικών αρχών δεν πρέπει να λαμβάνονται κατά γράμμα. Όλα θα πρέπει να αποδειχθούν με πράξεις, όχι με λόγια…».
Η Μόσχα χάνει σίγουρα έναν πολιτικό εταίρο, αλλά οι δεσμοί δύσκολα θα μπορέσουν να διακοπούν εντελώς από τους νεοφερμένους. Για το Κρεμλίνο, αυτό το αποτέλεσμα αποτελεί ένα ακόμη πλήγμα μετά τον Όρμπαν. Ο κύκλος των συνομιλητών της Ρωσίας μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών έχει συρρικνωθεί όλο και περισσότερο: ο Φίκο, στη Σλοβακία, είναι ο τελευταίος που απομένει. Ενώ ο Σερβοβόσνιο Ντόντικ είναι όλο και πιο αποδυναμωμένος και απομονωμένος, τώρα που έπεσε η εθνική κυβέρνηση στο Βελιγράδι.
Σχετικά με τις προοπτικές νέων σχέσεων μεταξύ Σερβίας και Ρωσίας, θα εκδώσω σύντομα μια ειδική μελέτη, καθώς και σχετικά με τις προοπτικές μεταξύ Σερβίας και Κίνας, μετά την πτώση της κυβέρνησης Βούτσιτς. Μια τρίτη μελέτη που βρίσκεται σε προετοιμασία, με επίσημα έγγραφα, αφορά τον ρόλο και τη βαρύτητα της «κοινωνίας των πολιτών», διαφόρων ΜΚΟ και διαφόρων ιδρυμάτων, στα γεγονότα των τελευταίων δύο ετών.
Το 2027 η Σερβία θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις προγραμματισμένες προεδρικές εκλογές, οι οποίες είναι απαραίτητες μετά την πρόωρη παραίτηση του Βούτσιτς. Η συγκρότηση της νέας κυβέρνησης θα ενταχθεί, επομένως, σε μια ευρύτερη θεσμική μετάβαση, που αποσκοπεί στον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων μεταξύ Κοινοβουλίου, εκτελεστικής εξουσίας και Προεδρίας της Δημοκρατίας.
Πηγές: Kurir, Novosti, Sputnik, IN1, ΕΕ, ΝΑΤΟ, Blic, TASS, Tanjug, DW, Open, SRNA, NIN, Pravda
Enrico Vigna, εκπρόσωπος του Forum Belgrado Italia
