Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΧΑΦΤΑΡ - ΑΓΚΥΡΑΣ ΗΧΗΡΟ ΜΗΝΥΜΑ ΣΤΟΥΣ ΑΝΤΙΠΑΛΟΥΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

 

Κάποτε άσπονδοι εχθροί στα πεδία των μαχών της Λιβύης, η Άγκυρα και ο Χαφτάρ βρίσκουν σήμερα κοινό έδαφος στη θάλασσα, όπου οι εδαφικές διεκδικήσεις και τα αντικρουόμενα ενεργειακά συμφέροντα απειλούν να ανατρέψουν τις περιφερειακές ισορροπίες.

Από τον Μπασάμ Αμπού Αμπντάλα – 11 Νοεμβρίου 2026

Η ομόφωνη ψήφος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα στην ανατολική πλευρά της χώρας, η οποία στις 20 Οκτωβρίου ενέκρινε τη θαλάσσια συμφωνία με την Τουρκία, δεν ήταν μια συνηθισμένη κοινοβουλευτική απόφαση. Η απόφαση αυτή σηματοδότησε μια σημαντική πολιτική και στρατηγική στροφή για το ίδιο το Κοινοβούλιο, το οποίο το 2020 είχε απορρίψει τη συμφωνία και είχε διακόψει τις πολιτικές σχέσεις με την Άγκυρα λόγω της στρατιωτικής υποστήριξής της προς την κυβέρνηση της Τρίπολης ενάντια στις δυνάμεις του Χαλίφα Χαφτάρ.

Έξι χρόνια αργότερα, οι πρώην αντίπαλοι βρήκαν κοινό έδαφος σε μια θαλάσσια συμφωνία που θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις περιφερειακές συμμαχίες τους και να ενισχύσει τη θέση της Άγκυρας έναντι των μεσογειακών αντιπάλων της.

Η μεταστροφή του Χάφταρ αντανακλά έναν ευρύτερο αγώνα για την Ανατολική Μεσόγειο, όπου οι θαλάσσιες φιλοδοξίες της Άγκυρας συγκρούονται με αυτές της Αιγύπτου, της Ελλάδας και του Ισραήλ. Η διαμάχη αφορά επίσης τον έλεγχο των θαλάσσιων ενεργειακών πόρων και των διαδρομών μέσω των οποίων το φυσικό αέριο της Μεσογείου θα μπορούσε να φτάσει στις ευρωπαϊκές αγορές.

 

 

 

Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΣΑΝΤΑΜ ΧΑΦΤΑΡ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

Η Τουρκία και η πρώην Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με επικεφαλής τον Φαϊέζ αλ-Σαράτζ, υπέγραψαν τη ναυτική τους συμφωνία στις 27 Νοεμβρίου 2019, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής επίθεσης του Χάφταρ εναντίον της Τρίπολης. Η επακόλουθη παρέμβαση της Άγκυρας, συμπεριλαμβανομένης της αποστολής στρατιωτικών συμβούλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αποδείχθηκε καθοριστική για την αποτροπή της επίθεσης και την ανατροπή της ισορροπίας δυνάμεων.

Ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ της Άγκυρας και της Ανατολικής Λιβύης έχουν σταδιακά μεταβληθεί. Μέχρι το 2025, η Τουρκία είχε αρχίσει να ανοίγει διαύλους επικοινωνίας με το στρατόπεδο του Χαφτάρ, επιδιώκοντας να επεκτείνει την επιρροή της πέρα από τις αρχές της δυτικής Λιβύης που είχε υποστηρίξει για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ο Σαντάμ Χαφτάρ, ένας από τους γιους του Χαλίφα Χαφτάρ και προσωπικότητα με ολοένα και μεγαλύτερη επιρροή στο στρατιωτικό κατεστημένο της ανατολικής Λιβύης, επισκέφθηκε την Τουρκία τον Απρίλιο του 2025. Ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, Ιμπραήμ Καλίν, τον ακολούθησε τον Αύγουστο με επίσκεψη στη Βεγγάζη, όπου συναντήθηκε με τον Χαφτάρ και τους γιους του, ενώ οι στρατιωτικές και στρατηγικές επαφές εντείνονταν.

Το τμήμα ανάλυσης της BBC Monitoring υπογράμμισε τον ρόλο του Σαντάμ στη διευκόλυνση αυτής της επαναπροσέγγισης τον Νοέμβριο του 2025. Τον επόμενο μήνα, το Πολωνικό Κέντρο Ανατολικών Σπουδών χαρακτήριζε την εξασφάλιση της κοινοβουλευτικής έγκρισης της θαλάσσιας συμφωνίας από την Ανατολική Λιβύη ως έναν από τους κύριους στόχους της Τουρκίας.

Η επιρροή του Χαφτάρ στην Ανατολική Λιβύη καθιστά την προσέγγισή του με την Άγκυρα πολιτικά σημαντική, συμβάλλοντας στο να ανοίξει ο δρόμος για την αλλαγή στάσης του Κοινοβουλίου της Ανατολικής Λιβύης σχετικά με τη θαλάσσια συμφωνία.

Επιπλέον, εξυπηρετεί τις πολιτικές φιλοδοξίες της οικογένειας Χαφτάρ. Οι στενότερες σχέσεις με την Άγκυρα προσφέρουν πρόσβαση στην τουρκική στρατιωτική τεχνολογία, σε συμβάσεις ανασυγκρότησης και σε επενδύσεις, επιτρέποντας ταυτόχρονα στον Σαντάμ να ενισχύσει τη θέση του στο διχασμένο πολιτικό και στρατιωτικό τοπίο της Λιβύης. Επιπλέον, προσφέρουν στην οικογένεια μια εναλλακτική λύση έναντι της ιστορικής εξάρτησής της από το Κάιρο.

Η βελτίωση των τουρκο-αιγυπτιακών σχέσεων από το 2023 διευκόλυνε αυτή την αναπροσαρμογή. Η στροφή του Χάφταρ προς την Άγκυρα δεν σηματοδοτεί απαραίτητα ρήξη με την Αίγυπτο, αλλά υποδηλώνει ότι δεν είναι πλέον διατεθειμένος να ακολουθεί τυφλά τις περιφερειακές προτεραιότητες του Καΐρου.

Για την Τουρκία, εν τω μεταξύ, η κοινοβουλευτική ψηφοφορία αφαιρεί ένα σημαντικό πολιτικό εμπόδιο στις θαλάσσιες φιλοδοξίες της και προσδίδει στη συμφωνία με την Τρίπολη ευρύτερη υποστήριξη από τη Λιβύη, παρά το γεγονός ότι οι θεσμοί της χώρας παραμένουν διχασμένοι.

 

 

Η «ΓΑΛΑΖΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑ» ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΠΑΙΡΝΕΙ ΜΟΡΦΗ

Η συμφωνία του 2019 καθορίζει ένα θαλάσσιο σύνορο μεταξύ των τουρκικών και των λιβυκών ακτών νότια της Κρήτης, ορίζοντας τις αντίστοιχες διεκδικήσεις σχετικά με την ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.

Η Άγκυρα θεωρεί τη συμφωνία κεντρικό στοιχείο του δόγματος της για τη «Γαλάζια Πατρίδα» (Mavi Vatan), το οποίο θέτει στο επίκεντρο της εθνικής ασφάλειας και της τουρκικής οικονομικής στρατηγικής τον έλεγχο των περιβάλλοντων υδάτων.

Το δόγμα αυτό αποσκοπεί στην προστασία των θαλάσσιων διεκδικήσεων της Τουρκίας, στη διασφάλιση της πρόσβασης στους θαλάσσιους πόρους πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και στην αμφισβήτηση των συμφωνιών που, κατά την άποψη της Άγκυρας, έχουν σχεδιαστεί για να την αποκλείσουν από την Ανατολική Μεσόγειο.

Η συμφωνία με τη Λιβύη εφαρμόζει στην πράξη αυτή τη στρατηγική. Ενισχύει τη θέση της Τουρκίας στις διαμάχες για τα θαλάσσια σύνορα, υποστηρίζοντας παράλληλα τη φιλοδοξία της να καταστεί περιφερειακό κέντρο μεταφοράς, αποθήκευσης και εξαγωγής ενέργειας προς την Ευρώπη.

 

 

Η ΆΓΚΥΡΑ ΕΠΙΔΙΩΚΕΙ ΠΑΡΟΜΟΙΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΡΙΑ

Στις 31 Δεκεμβρίου 2025, ο υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ ανακοίνωσε ότι η Άγκυρα ελπίζει να συνάψει μια θαλάσσια συμφωνία με τη Δαμασκό εντός του τρέχοντος έτους, ανοίγοντας ενδεχομένως το δρόμο για τις τουρκικές εταιρείες να εξερευνήσουν τους θαλάσσιους πόρους πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο Μπαϊρακτάρ αναγνώρισε ότι είχε συζητηθεί ένα γενικό πλαίσιο, αλλά ότι εξακολουθούσε να απαιτείται μια συγκεκριμένη συμφωνία.

Η πρόταση παραμένει, επομένως, ένας διαπραγματευτικός στόχος και όχι μια οριστική θαλάσσια διεθέτηση.

Συνολικά, οι πρωτοβουλίες της Άγκυρας στη Λιβύη και τη Συρία αποκαλύπτουν μια προσπάθεια να ενισχύσει τη θέση της κατά μήκος των ανατολικών ακτών της Μεσογείου και να εμποδίσει τα αντίπαλα κράτη να καθορίσουν τα θαλάσσια σύνορα της περιοχής χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας.

 

 

ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΗΣΙΑ ΕΜΠΟΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΦΙΛΟΔΟΞΙΕΣ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ

Η αντιπαράθεση μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας έχει βαθιές ιστορικές ρίζες.

Η Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 καθόρισε τα σύνορα της σύγχρονης Τουρκικής Δημοκρατίας, ενώ η Συνθήκη του Παρισιού του 1947 μεταβίβασε τα νησιά των Δωδεκανήσων, μεταξύ των οποίων η Ρόδος, η Κως και το Καστελόριζο, από την Ιταλία στην Ελλάδα.

Τα ελληνικά νησιά εκτείνονται κατά μήκος μεγάλου μέρους της δυτικής και νότιας ακτής της Τουρκίας, από τη Λέσβο, τη Χίο και τη Σάμο έως τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κρήτη. Το Καστελόριζο βρίσκεται μόλις 2,3 χιλιόμετρα από την τουρκική ακτή, γεγονός που το καθιστά ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο στη διαμάχη για τη θαλάσσια δικαιοδοσία.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα νησιά της της παρέχουν θαλάσσια δικαιώματα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων επί της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.

Η Άγκυρα, ωστόσο, ισχυρίζεται ότι η πλήρης αναγνώριση των νησιών αυτών στον καθορισμό των θαλάσσιων συνόρων θα περιόριζε δραστικά την έκταση της τουρκικής ηπειρωτικής ακτής.

Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, μια Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη μπορεί να εκτείνεται έως και 200 ναυτικά μίλια, δηλαδή περίπου 370 χιλιόμετρα, από τις γραμμές βάσης ενός κράτους. Ωστόσο, οι αλληλεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις απαιτούν οριοθέτηση και τα διεθνή δικαστήρια μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τις γεωγραφικές συνθήκες και τις αρχές της ισότητας κατά τον καθορισμό των ορίων.

Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται το ζήτημα του βαθμού βαρύτητας που πρέπει να έχουν τα δικαιώματα επί των νησιών όταν αλληλεπικαλύπτονται με τις διεκδικήσεις των γειτονικών ηπειρωτικών ακτών.

Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η τουρκο-λιβυκή συμφωνία δεν λαμβάνει υπόψη τα θαλάσσια δικαιώματα της Κρήτης και άλλων ελληνικών νησιών. Η Τουρκία, από την πλευρά της, ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να επιτραπεί σε αυτά τα νησιά να αποκόψουν τη θαλάσσια προέκταση της νότιας ακτής της.

Η Αθήνα αμφισβητεί επίσης ότι η Τουρκία και η Λιβύη διαθέτουν αντίθετες ακτές ικανές να στηρίξουν το όριο που χαράσσεται από τη συμφωνία.

Δεν υπάρχει καμία οριστική απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου που να έχει ακυρώσει το μνημόνιο του 2019 μεταξύ Τουρκίας και πρώην Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης . Η καταχώρισή του στα Ηνωμένα Έθνη, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με έγκριση της νομιμότητάς του ούτε επιλύει τις αντικρουόμενες διεκδικήσεις τρίτων χωρών.

 

Ο ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ

Το Ισραήλ θεωρεί την Ανατολική Μεσόγειο ως στρατηγικό πεδίο για την επέκταση της γεωπολιτικής του επιρροής, την ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας και τη διασφάλιση των εξαγωγών ενέργειας προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

Η αυξανόμενη σύμπραξή του με την Ελλάδα και την Κύπρο, η οποία υποστηρίζεται από δυτικά πολιτικά και εμπορικά συμφέροντα, έχει καταστεί σημαντικό μέρος αυτής της στρατηγικής.

Τα ισραηλινά και τα τουρκικά συμφέροντα συμπίπτουν όσον αφορά την ανάπτυξη των θαλάσσιων πόρων φυσικού αερίου και την πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές. Ωστόσο, αποκλίνουν όλο και περισσότερο ως προς τα θαλάσσια σύνορα, τις διαδρομές εξαγωγής και τις πολιτικές δομές που διέπουν την περιοχή.

Το Ισραήλ επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο, προκειμένου να μειώσει την εξάρτησή του από την Τουρκία και να περιορίσει την επιρροή της Άγκυρας στις περιφερειακές ενεργειακές υποδομές.

Μια ανάλυση του 2026 του Κέντρου Ερευνών TRT περιγράφει την αναδυόμενη ισραηλινο-ελληνο-κυπριακή σύμπραξη ως έναν άξονα ασφάλειας που αποσκοπεί στον περιορισμό της τουρκικής επιρροής. Αυτό που ξεκίνησε ως ενεργειακή συνεργασία επεκτάθηκε στον στρατιωτικό συντονισμό, στη συνεργασία στον τομέα της κατασκοπείας και σε κοινές συμφωνίες ασφάλειας.

Ο ιστότοπος The Cradle έχει επίσης τεκμηριώσει πώς η τριμερής συνεργασία, που υποστηρίζεται από την Ουάσινγκτον μέσω του μηχανισμού 3+1, έχει βαθύνει τη συνεργασία στους τομείς της ενέργειας, της ασφάλειας και των υποδομών, ενώ ταυτόχρονα αντιτίθεται στις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, απορρίπτει τις συμφωνίες που την αποκλείουν από τις θαλάσσιες διαπραγματεύσεις ή που υπονομεύουν αυτές που θεωρεί νόμιμες διεκδικήσεις της. Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται όλο και περισσότερο αυτή τη συμμαχία ως μια προσπάθεια να την περικυκλώσουν στρατηγικά και να περιορίσουν την επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι στρατηγικές ασφάλειας του Ισραήλ διαμορφώνονται από την αποφασιστικότητα να αποτρέψει την ανάδυση περιφερειακών δυνάμεων ικανών να αμφισβητήσουν τη στρατιωτική του υπεροχή. Οι τουρκικές φιλοδοξίες, εν τω μεταξύ, περιλαμβάνουν την επέκταση της επιρροής της Άγκυρας στο πολιτικό μέλλον και την ασφάλεια της Συρίας, διασφαλίζοντας παράλληλα τα στρατηγικά της συμφέροντα κατά μήκος της συριακής ακτής.

 

ΤΟ ΚΑΪΡΟ ΑΡΝΕΙΤΑΙ ΝΑ ΠΑΡΑΙΤΗΘΕΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΑΞΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ

Η αντίθεση της Αιγύπτου στη συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης έχει τις ρίζες της στη γεωγραφία και στα κυριαρχικά της συμφέροντα, και όχι απλώς στην αλληλεγγύη της προς την Ελλάδα.

Το σύνορο που διεκδικούν η Άγκυρα και η Τρίπολη περνά νότια της Κρήτης, σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται οι θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας, της Λιβύης, της Ελλάδας και της Αιγύπτου.

Το Κάιρο θεωρεί ότι η συμφωνία παραβιάζει τα δικαιώματά του στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα και στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, ιδίως στο δυτικό τμήμα της θαλάσσιας δικαιοδοσίας του στη Μεσόγειο.

Η Αίγυπτος και η Ελλάδα υπέγραψαν μια μερική συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης στις 6 Αυγούστου 2020, καθορίζοντας τις αντίστοιχες αποκλειστικές οικονομικές ζώνες τους σε μια περιοχή που επικαλύπτεται με τις διεκδικήσεις της Τουρκίας και της Λιβύης.

Το Κάιρο έχει απορρίψει σταθερά το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο, υποστηρίζοντας ότι δύο κράτη δεν μπορούν να συνάψουν συμφωνία που περιορίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα ενός τρίτου.

Μετά την ψηφοφορία του κοινοβουλίου της Ανατολικής Λιβύης τον Οκτώβριο, το αιγυπτιακό Υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε ότι το μνημόνιο ήταν άκυρο και άνευ ισχύος και ότι η έγκρισή του δεν είχε καμία νομική συνέπεια για την Αίγυπτο.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στις 4 Νοεμβρίου στο Ahram Online, ο εκπρόσωπος του αιγυπτιακού Υπουργείου Εξωτερικών, Νάντερ Ζάκι, δήλωσε ότι το Κάιρο έχει ετοιμάσει ένα νομικό φάκελο όπου τεκμηριώνει τις αντιρρήσεις του και ότι θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την υπεράσπιση των θαλάσσιων συνόρων του.

Η Άγκυρα πρότεινε μια ξεχωριστή θαλάσσια συμφωνία με την Αίγυπτο, υποστηρίζοντας ότι το Κάιρο θα μπορούσε να αποκτήσει περίπου 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα επιπλέον θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σύγκριση με μια οριοθέτηση που βασίζεται στις ελληνικές διεκδικήσεις. Η Αίγυπτος δεν αποδέχθηκε την πρόταση.

Ο Ζάκι εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την προέλευση αυτής της πρόσθετης περιοχής και αν αυτή θα περιλαμβάνει ύδατα που διεκδικούν η Λιβύη, η Ελλάδα, η Κύπρος ή άλλα κράτη.

Το Κάιρο επιμένει να εξεταστούν οι σχετικοί χάρτες από νομικούς εμπειρογνώμονες και να συμμετάσχουν όλες οι ενδιαφερόμενες χώρες σε οποιαδήποτε συμφωνία.

Η Άγκυρα προσπαθεί να ξεπεράσει την αιγυπτιακή αντίσταση μέσω διμερών διαπραγματεύσεων, ενώ το Κάιρο επιδιώκει εγγυήσεις ότι οποιοσδήποτε συμβιβασμός δεν θα θέσει σε κίνδυνο τις υφιστάμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις της.

Παρά τις διαφωνίες αυτές, οι επαφές μεταξύ Αιγύπτου, Τουρκίας και Λιβύης συνεχίζονται. Ο Ζάκι αναγνώρισε ότι τα πρόσφατα διπλωματικά μηνύματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά τόνισε ότι δεν διαφαίνεται άμεση λύση. Η βελτίωση των σχέσεων μεταξύ Αιγύπτου και Άγκυρας δεν έχει αλλάξει τη θέση της Αιγύπτου όσον αφορά τη θαλάσσια συμφωνία.

 

 

 

ΤΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΡΟΥΟΜΕΝΩΝ ΧΑΡΤΩΝ

Μελέτη του Σεπτεμβρίου 2025 από το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών εκτίμησε ότι στην Ανατολική Μεσόγειο εξακολουθούν να υπάρχουν περίπου 80 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (2.265.347.727.360 κυβικά μέτρα) φυσικού αερίου ενώ ξεχωριστή εκτίμηση της Γεωλογικής Υπηρεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών υπολόγισε τους μέσους πόρους συμβατικού φυσικού αερίου που δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί και είναι τεχνικά εκμεταλλεύσιμοι στην περιοχή σε 286,2 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (8.104.281.494.630,4 κυβικά μέτρα). Αυτά τα στοιχεία αφορούν διάφορες κατηγορίες πόρων και δεν πρέπει να θεωρούνται ισοδύναμα με τα εμπορικά επιβεβαιωμένα αποθέματα.

Μεταξύ των σημαντικότερων ανακαλύψεων συγκαταλέγονται τα ισραηλινά κοιτάσματα «Leviathan» και «Tamar», το αιγυπτιακό κοίτασμα «Zohr» και το κυπριακό κοίτασμα «Αφροδίτη».

Η Συρία, από την άλλη, διαθέτει περίπου 8,5 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (240.693.196.032 κυβικά μέτρα) φυσικού αερίου, σύμφωνα με ενεργειακά στοιχεία των ΗΠΑ, αν και τα χρόνια του πολέμου έχουν καταστρέψει τις ενεργειακές υποδομές της και έχουν μειώσει δραστικά την παραγωγή.

Ο Λίβανος δεν έχει ακόμη εντοπίσει εμπορικά επιβεβαιωμένα θαλάσσια αποθέματα φυσικού αερίου, παρά το δυναμικό των μεσογειακών υδάτων του.

Γύρω από αυτούς τους πόρους έχουν αναδυθεί τρεις ανταγωνιστικές περιφερειακές ενεργειακές στρατηγικές.

Η Τουρκία επιδιώκει να αποφύγει τον θαλάσσιο αποκλεισμό, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση της ως ενεργειακού διαδρόμου που συνδέει τους περιφερειακούς παραγωγούς με την Ευρώπη.

Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος επιδιώκουν τη συνεργασία για την ανάπτυξη θαλάσσιων κοιτασμάτων και τη δημιουργία συνδέσεων εξαγωγής προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

Η Αίγυπτος στοχεύει στη διατήρηση της θέσης της ως περιφερειακού κέντρου επεξεργασίας και εξαγωγής φυσικού αερίου μέσω των εγκαταστάσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου της στο Ίντκου και τη Δαμιέττα.

Αυτές οι φιλοδοξίες διασταυρώνονται με τα εμπορικά συμφέροντα των μεγάλων ενεργειακών εταιρειών, μεταξύ των οποίων οι αμερικανικές Chevron και ExxonMobil, η ιταλική Eni, η γαλλική TotalEnergies, η ελληνική Energean και η QatarEnergy.

Η επέκταση των αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στην υπεράκτια εξερεύνηση της Ελλάδας και της Κύπρου προσθέτει ένα επιπλέον στοιχείο ανησυχίας στην Άγκυρα όσον αφορά συμφωνίες που θα μπορούσαν να αφήσουν την Τουρκία εκτός της αναδυόμενης ενεργειακής υποδομής της περιοχής.

Το Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, στα μέλη του οποίου περιλαμβάνονται η Αίγυπτος, η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ, η Ιταλία, η Γαλλία, η Ιορδανία και η Παλαιστίνη, αντικατοπτρίζει αυτά τα αντικρουόμενα συμφέροντα.

Η Τουρκία παραμένει εκτός του οργανισμού λόγω των διαφορών της με την Κύπρο και την Ελλάδα σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα και της ευρύτερης διαμάχης που περιβάλλει τη συμφωνία του 2019 με τη Λιβύη.

Πέρα από την περιοχή, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να προστατεύσει την ασφάλεια του Ισραήλ, να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές προμήθειες της Ευρώπης και να αποτρέψει την όξυνση των διαφορών μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, μελών του ΝΑΤΟ.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει την επιρροή της στις περιφερειακές ενεργειακές αγορές. Η Κίνα, εν τω μεταξύ, εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για τα λιμάνια, τις υποδομές και τις εμπορικές συνδέσεις της Μεσογείου.

Ο έλεγχος των θαλάσσιων συνόρων, των θαλάσσιων πόρων και των υποδομών εξαγωγής θα καθορίσει ποιες περιφερειακές δυνάμεις θα εξασφαλίσουν πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας και ποιες θα αποκλειστούν από αυτές.

 

 

Η ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΛΙΒΥΗΣ ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ

Η έγκριση της θαλάσσιας συμφωνίας από το κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης ενισχύει τη διπλωματική θέση της Τουρκίας και σηματοδοτεί την ανοιχτή στάση του Χάφταρ απέναντι σε ευρύτερες συμμαχίες. Αυτό τοποθετεί τη Λιβύη στο επίκεντρο μιας διαμάχης για τα σύνορα, την ενέργεια και την επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η στρατηγική θέση της Λιβύης και ο δυνητικός θαλάσσιος πλούτος της έχουν προσελκύσει αντικρουόμενα ξένα συμφέροντα, εγείροντας φόβους ότι οι συμφωνίες για τα ύδατα και τους πόρους της ενδέχεται να επηρεαστούν από εξωτερικούς υπολογισμούς, ενώ οι πολιτικές διαιρέσεις της χώρας παραμένουν.

Η έλλειψη ενοποιημένων εθνικών θεσμών και αποτελεσματικής εποπτείας των θαλάσσιων και οικονομικών συμφωνιών καθιστά τη Λιβύη ευάλωτη σε τέτοιες πιέσεις. Ανταγωνιστικές κυβερνήσεις και ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας έχουν ήδη αποδυναμώσει την ικανότητα της Λιβύης να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος.

Η προσέγγιση του Χαφτάρ με την Άγκυρα θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική του θέση, αλλά τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της Λιβύης εξαρτώνται από την ικανότητά της να ασκεί κυριαρχικό έλεγχο στα θαλάσσια σύνορά της και στους πόρους της. Χωρίς μια ενιαία εθνική θέση, η γεωγραφία της χώρας θα συνεχίσει να εξυπηρετεί τις φιλοδοξίες ξένων δυνάμεων, ενώ το κόστος των διχασμών της θα βαρύνει τον λαό της Λιβύης.

------------------ 

- Ο Μπασάμ Αμπού Αμπντάλα είναι αρθρογράφος της εφημερίδας «Al Watan» από το 2010. Δίδαξε στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Δαμασκού και διηύθυνε το Κέντρο Στρατηγικών Μελετών της Δαμασκού από το 2010 έως το 2014. Μεταξύ άλλων καθηκόντων, διετέλεσε Πολιτιστικός Ακόλουθος στην πρεσβεία της Συρίας στην Άγκυρα και είναι ιδρυτής του Κινήματος Φιλίας Συρίας-Τουρκίας.

 

 [----->]

 

ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ: ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΗ, ΑΓΩΝΑΣ ΚΑΤΆ ΤΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ,ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

 

Με αφορμή τη γενική απεργία που πραγματοποιείται σήμερα, 11 Νοεμβρίου, στην Ισπανία, η οποία κηρύχθηκε μετά το μεγάλο κύμα μαζικών κινητοποιήσεων του περασμένου Οκτωβρίου για το δικαίωμα στη στέγαση, δημοσιεύουμε μια ομαδική συνέντευξη: με τον Edu Lozano, υπεύθυνο επικοινωνίας τη Γενική Συνομοσπονδίας Εργασίας στην Καταλονία (CGT Καταλονίας), την Ομοσπονδία Συνδικάτων Ενοικιαστών (CSI), και την L. Cervantes, εργαζόμενη στα Ταχυδρομεία και μέλος της CGT.

Από τη συνέντευξη, η οποία παρακολουθεί στενά το οργανωτικό έργο για την προετοιμασία της απεργίας, αναδύεται ο αντιφατικός ρόλος των συνδικάτων. Ενώ τα βασικά συνδικάτα και το Συνδικάτο Ενοικιαστών είχαν ήδη αρχίσει να κινητοποιούνται, τα ομοσπονδιακά συνδικάτα αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν τις κινητοποιήσεις, προωθώντας την κήρυξη μιας γενικής απεργίας που είχε ήδη προγραμματιστεί. Ενώ η προκήρυξη της απεργίας σε μια περίοδο κενού εξουσίας προκάλεσε αμφιβολίες, επέτρεψε ταυτόχρονα τη συμμετοχή ακόμη και των συνδικάτων που ήταν λιγότερο διατεθειμένα να διαμαρτυρηθούν κατά της κυβέρνησης, δημιουργώντας έτσι μια ευρεία συμμαχία που ανοίγει χώρους και για ριζοσπαστικές ομάδες και φωνές.

Από τη συνέντευξη προκύπτει επίσης η σημασία της σύνδεσης με το φεμινιστικό κίνημα, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει θέσει στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου την κοινωνική αναπαραγωγή και την εργασία οικιακής/ού βοηθού που επιτελούν γυναίκες και μετανάστες/στριες – η ερχόμενη 25η Νοεμβρίου θα αποτελέσει ένα ακόμη τεστ για αυτή τη σύνδεση. Σημαντική είναι η στάση των φοιτητών και των φοιτητριών που, τόσο στην Ισπανία όσο και σε ολόκληρη την Ευρώπη, ξεσηκώνονται για να απορρίψουν ένα μέλλον γεμάτο πόλεμο και επισφάλεια και που, στο ισπανικό πλαίσιο, κινητοποιούνται για το δικαίωμα στη στέγαση ως σύμβολο ενός αγώνα ενάντια στην εκμετάλλευση και τη μισθολογική εξαθλίωση. Η σύνδεση με το σχολείο ενισχύεται από την απεργία των εκπαιδευτικών, οι οποίοι από την αρχή του σχολικού έτους βρίσκονται σε κινητοποίηση και απεργούν για αυξήσεις μισθών και ενάντια στην αόρατοποίηση της ουσιώδους εργασίας τους. Παραμένει το ερώτημα πώς τα γεγονότα στην Ισπανία μπορούν να τροφοδοτήσουν ένα ευρωπαϊκό και παγκόσμιο κίνημα ενάντια στον νεοφιλελευθερισμό, το οποίο δεν ζητά ούτε αποζημιώσεις ούτε επιδοτήσεις.

--------------------------------------------------------

1. Ποιοι είναι οι κύριοι κοινωνικοί και πολιτικοί παράγοντες που εμψυχώνουν τις κινητοποιήσεις στην Ισπανία; Ποιος είναι ο ρόλος των συνδικάτων, των κινημάτων για τη στέγη, των φοιτητικών οργανώσεων και των φεμινιστικών συλλογικοτήτων; Υπάρχουν μορφές συντονισμού μεταξύ των διαφόρων ομάδων και μεταξύ των κινητοποιήσεων στις διάφορες πόλεις;

[Lozano] Πρώτον, το κίνημα για τη στέγη, το οποίο περιλαμβάνει διάφορα συνδικάτα, όπως το Συνδικάτο Ενοικιαστών (Sindicato de Inquilinas), το Σοσιαλιστικό Συνδικάτο Στέγασης (Sindicat Socialista d’Habitatge) και τη Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία Στέγασης της Καταλονίας (COSAHC), ή την PAH [Πλατφόρμα των ατόμων που πλήττονται από τις υποθήκες]. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν τα κλασικά αριστερά συνδικάτα εργασίας, πέρα από τη  Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία Εργατικών Επιτροπών (CCOO) και την Γενική Ένωση Εργαζομένων (UGT), δηλαδή η CGT, η CNT, η COBAS, η Solidaridad Obrera και τα άλλα ανεξάρτητα συνδικάτα (ELA, LAB, COS, CIGA…). Στην Καταλονία, για παράδειγμα, τα εργατικά συνδικάτα εργασίας και τα συνδικάτα για τη στέγαση προώθησαν από κοινού την εκστρατεία «Ens costa la vida» («Μας κοστίζει τη ζωή»), και στις 6 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη ψηφοφορία για να ρωτηθούν οι πολίτες αν θα ήταν διατεθειμένοι να απεργήσουν λόγω της τρέχουσας στεγαστικής κατάστασης. Το φοιτητικό κίνημα συμμετέχει ενεργά στις acampadas (κατασκηνώσεις) που έχουν δημιουργηθεί σε ολόκληρη την ηπειρωτική χώρα.

[CSI] Το κίνημα για τη στέγαση αποτελεί έναν από τους κινητήριους μοχλούς αυτού του κύκλου κινητοποιήσεων, μαζί με τμήματα του συνδικαλισμού, το φοιτητικό κίνημα, τον φεμινισμό και άλλους κοινωνικούς αγώνες. Η γενική απεργία της 11ης Νοεμβρίου πηγάζει από την ανάγκη να συνδεθούν αγώνες που συχνά παρέμεναν απομονωμένοι. Η πρόκληση είναι να οικοδομήσουμε μια κοινή απάντηση ξεκινώντας από τους χώρους εργασίας, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τις γειτονιές. Δεν θέλουμε απομονωμένους αγώνες ενάντια σε προβλήματα που έχουν την ίδια ρίζα. Θέλουμε να οικοδομήσουμε μια συλλογική δύναμη ικανή να τα αντιμετωπίσει.

[Cervantes] Οι κινητοποιήσεις έχουν πολυδιάστατο χαρακτήρα. Άτυπα δίκτυα που ξαφνικά επανενεργοποιούνται, πολύ δομημένες οργανώσεις που παρακολουθούν από απόσταση αυτά τα γεγονότα, εκκλήσεις που «αποτυγχάνουν» ή έχουν ελάχιστη απήχηση και άλλες στις οποίες τα μέσα ενημέρωσης λειτουργούν ως ισχυρός ενισχυτής: είναι καταστάσεις που διαδέχονται η μία την άλλη συνεχώς.

Είναι αλήθεια ότι το Σοσιαλιστικό Κόμμα στην κεντρική κυβέρνηση, το οποίο πρόσφατα αποφάσισε να προωθήσει στις 29 Νοεμβρίου τις γενικές εκλογές για το Κοινοβούλιο, θα επωφεληθεί από την τρέχουσα κινητοποίηση. Είναι επίσης αλήθεια ότι στο πλαίσιο των εκλογών πάντα γίνονται κινητοποιήσεις και ότι το ίδιο γίνεται και σε πολλές χώρες στην Ευρώπη , με αποτέλεσμα οι κινητοποιήσεις να γίνονται ταυτόχρονα. Από την άλλη πλευρά, είναι εκπληκτικό το πώς οι CCOO και η UGT, συνδικαλιστικές οργανώσεις που βρίσκονται μάλλον μακριά από τους εργαζόμενους και από τα υπόλοιπα μαχητικά συνδικάτα, βρίσκουν πάντα τον τρόπο να επανατοποθετηθούν, να αναλάβουν την ηγεσία της κινητοποίησης και, ενδεχομένως, να την περιορίσουν και να την διαλύσουν. Μάλιστα, αν το εξετάσουμε λίγο πιο βαθιά, σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι συνδικαλιστικές οργανώσεις που χαρακτηρίζονται ως «μαχητικές» έχουν αποδειχθεί ότι λειτουργούν μέσα σε δομές εξαιρετικά περιοριστικές ή ακόμη και αποκλειστικές. Έτσι ίσως προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας ενός ειδικού συνδικάτου για τον τομέα της κατοικίας. Όμως, στην περίπτωση της γενικής απεργίας για το δικαίωμα στη στέγαση, όπως και σε εκείνη της εκπαίδευσης, υπάρχουν πολλοί παράγοντες με συμφέροντα διαφορετικά από αυτά του κράτους, της πολιτικής παράταξης της αστικής τάξης που βρίσκεται στην εξουσία – στην περίπτωση αυτή το PSOE (Σοσιαλιστικό Κόμμα) και το Sumar – ή της κοινοβουλευτικής αριστεράς, όπως το Frente Amplio, που μόλις έκανε το ντεμπούτο του σε αυτές τις εκλογές· το Podemos, η Izquierda Unida, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ισπανίας κ.λπ…

Οργανώσεις όπως το Συνδικάτο Ενοικιαστών (Sindicato de Inquilinas) κατάφεραν να αξιοποιήσουν την ευνοϊκή συγκυρία και να συμμαχήσουν με τα μεγαλύτερα συνδικάτα, καθώς και με άλλα που εντάχθηκαν στο κίνημα. Από την CGT, με σαφή συγγένεια και εγγύτητα, μέχρι άλλα συνδικάτα όπως η Εθνική Συνομοσπονδία Εργασίας (Confederación Nacional del Trabajo - CNT , με πιο κριτική στάση, τα οποία έθεσαν επί τάπητος το ζήτημα της αξιοποίησης αυτού του κινήματος για εκλογικούς σκοπούς, για το οποίο αναφερόμασταν.

Σε γενικές γραμμές οι συμμετοχές συνοδευτήκαν από κριτικές ακόμη και από τα πιο αυτόνομα κοινωνικά κινήματα, οι οποίες βρήκαν απήχηση στα μέσα ενημέρωσης. Ακόμη και από το φεμινιστικό κίνημα ξεκίνησαν πρωτοβουλίες για την υποστήριξη του κινήματος γενικά, όπως αυτή της 25ης Νοεμβρίου κατά της βίας κατά των γυναικών.

2.  Πως συνδέονται τα αιτήματα για το δικαίωμα στη στέγαση με αυτά που αφορούν τους μισθούς, την επισφάλεια και τις συνθήκες εργασίας ; Η σύνδεση αυτή μεταφράζεται σε κοινά αιτήματα και σε συγκεκριμένες πρακτικές κινητοποίησης;

[CSI] Σήμερα, το να έχεις δουλειά δεν εγγυάται πλέον ότι μπορείς να ζήσεις με αξιοπρέπεια. Οι μισθοί αυξάνονται, αλλά τα ενοίκια, η ενέργεια και τα τρόφιμα καταβροχθίζουν τα εισοδήματά μας. Γι’ αυτό ο αγώνας για τη στέγαση είναι και αγώνας για την εργασία. Τι νόημα έχει να κερδίσουμε μια μισθολογική αύξηση αν αυτή καταλήγει κατευθείαν στις τσέπες του ιδιοκτήτη; Δεν θέλουμε να δουλεύουμε για να πληρώνουμε το νοίκι.

[Cervantes] Σε επίσημο επίπεδο έχει επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των κύριων συνδικάτων σε διάφορα επίπεδα: στις απεργιακές επιτροπές του τομέα της εκπαίδευσης συγκροτήθηκε μια συνέλευση που αποτελείται από τους διάφορους φορείς που αναφέρθηκαν προηγουμένως, όπως το «Menos Lectivas».

Ωστόσο, πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί, διότι αυτό έχει ήδη συμβεί με την προηγούμενη «Marea Verde», η οποία έπαψε να λειτουργεί ως ανεξάρτητη ή σχετικά ανεξάρτητη οργάνωση των εργατριών. Στις τοπικές συνελεύσεις που διεξάγονται στις γειτονιές εν όψει της 11ης Νοεμβρίου, συναντώνται εκπρόσωποι των μεγαλύτερων συνδικάτων και εκείνοι οι νεότεροι, πιο προσανατολισμένοι προς το κίνημα ακτιβιστές, οι οποίοι έρχονται σε σύγκρουση όταν προσπαθούν να καθορίσουν κοινά αιτήματα. Το κίνημα για το δικαίωμα στη στέγαση έχει ήδη μια ορισμένη ιστορία πίσω του. Μπορούμε να ανατρέξουμε στην ιστορία του ξεκινώντας από τη δημιουργία, το μακρινό 2008, της Πλατφόρμας των Ατόμων που Πλήττονται από τα Στεγαστικά Δάνεια (PAH), μιας οργάνωσης που ιδρύθηκε μετά την κρίση του 2007-2008, αρχικά στη Βαρκελώνη και στη συνέχεια επεκτάθηκε στο υπόλοιπο της χώρας. Στη συνέχεια, ως απάντηση στο δεύτερο κύμα της κρίσης, το 2017 δημιουργήθηκε το Συνδικάτο των Ενοικιαστριών.

 3. Το σύνθημα «Poner la vida en el centro, Να βάλουμε τη ζωή στο επίκεντρο»: πώς αναδιατυπώνεται σήμερα στις κινητοποιήσεις για τη στέγαση και τον μισθό; Τι ρόλο διαδραματίζουν οι φεμινιστικές οργανώσεις;

[Lozano] Μέσα στην CGT, οι συντρόφισσες προωθούν αυτό το αίτημα και τις πρακτικές που δοκίμασαν στις τελευταίες γενικές απεργίες των γυναικών της 8ης Μαρτίου], με επίκεντρο τις οικιακές βοηθούς. Αν οι γυναίκες σταματήσουν να εργάζονται, θα σταματήσει και η εργασία στο σπίτι.

[CSI] Αυτό σημαίνει ότι η οικονομία πρέπει να υπηρετεί τη ζωή, και όχι η ζωή να υπηρετεί την οικονομία. Εδώ και δεκαετίες ο φεμινισμός καταγγέλλει ότι το σύστημα καθιστά αόρατη τη φροντίδα και την αναπαραγωγική εργασία, ενώ δίνει προτεραιότητα στα ιδιωτικά κέρδη. Σήμερα, μια απρόσιτη κατοικία, ένας ανεπαρκής μισθός ή η έλλειψη δημόσιων υπηρεσιών αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις αυτής της ίδιας αντίφασης. Το να βάζουμε τη ζωή στο επίκεντρο σημαίνει ότι τα σπίτια μας, τα σώματά μας και ο χρόνος μας αξίζουν περισσότερο από τα κέρδη τους.

[Cervantes] Το σύνθημα «Να βάλουμε τη ζωή στο επίκεντρο» φαίνεται να συνδέεται με μια κριτική στην εμπορευματοποίηση. Η αντιπολίτευση αποτελεί σοβαρή απειλή για τα δικαιώματα των γυναικών. Γίνεται λόγος για επιστροφή στην ποινικοποίηση της άμβλωσης, ενώ το PSOE προτείνει να ενσωματωθεί το δικαίωμα στην άμβλωση στο Σύνταγμα. Παρομοίως, ο τομέας της εκπαίδευσης είναι αρκετά γυναικοκρατούμενος και, τέλος, οι φεμινίστριες στην περιοχή είναι σχετικά καλά οργανωμένες, οπότε, γενικά, διατηρείται ένα επίπεδο διαλόγου, καθώς αποτελούν ένα ισχυρό στοιχείο κινητοποίησης που αποδεικνύεται κάθε χρόνο τόσο στις 8 Μαρτίου όσο και στις 25 Νοεμβρίου.

 

 

 4. Και οι φοιτητές και οι φοιτήτριες συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις, κυρίως στη Μαδρίτη, όπου οι διαμαρτυρίες στα σχολεία και στα πανεπιστήμια συνδέονται με τα αιτήματα για το δικαίωμα στη στέγαση. Ποιο ρόλο διαδραματίζει το φοιτητικό κίνημα; Πώς εξελίσσονται οι σχέσεις μεταξύ φοιτητών, καθηγητών, συνδικάτων εργαζομένων και κινημάτων για το δικαίωμα στη στέγαση; Γίνονται  τα σχολεία και τα πανεπιστήμια χώροι αυτόνομης οργάνωσης των κινητοποιήσεων και της γενικής απεργίας;

[Lozano] Την περασμένη σχολική χρονιά έγιναν μεγάλες κινητοποιήσεις των εργατριών του εκπαιδευτικού τομέα στην Καταλονία, στη Βαλένθια και στην Αραγονία. Φέτος συνεχίζονται, και σε αυτές προστέθηκε η Μαδρίτη. Αυτό το κίνημα, που ξεπερνά τα εργασιακά αιτήματα των εκπαιδευτικών, ώθησε πολλούς νέους να υπερασπιστούν την εκπαίδευση και τη στέγαση ως μέλη της εργατικής τάξης.

Το πανεπιστήμιο υπήρξε πάντα ένας χώρος πολιτικοποίησης και αγώνα για τους νέους. Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα, με το γενεαλογικό πρόβλημα που βιώνουν επειδή δεν καταφέρνουν να γίνουν ανεξάρτητοι, το πανεπιστήμιο έχει γίνει χώρος συζήτησης και οργάνωσης.

[CSI] Η στεγαστική κρίση πλήττει φοιτητές, εκπαιδευτικούς, οικογένειες και εργαζόμενους. Δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε μια ποιοτική δημόσια εκπαίδευση αν όσοι τη στηρίζουν δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να ζουν κοντά στον τόπο όπου εργάζονται ή σπουδάζουν, αν τα παιδιά πρέπει να αλλάζουν συνεχώς σχολείο ή δεν έχουν στο σπίτι ασφαλείς χώρους για να κάνουν τα μαθήματά τους ή να μελετήσουν. Χρειαζόμαστε συνελεύσεις, επιτροπές και χώρους οργάνωσης που να συνδέουν τα σχολεία με τις γειτονιές και τους χώρους εργασίας. Η απεργία δεν οργανώνεται μόνο στα εργοστάσια και στα γραφεία: οργανώνεται και  στις αίθουσες διδασκαλίας και στις γειτονιές.

[Cervantes] Αφού το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος χαρακτηρίστηκε από ένα εξαντλητικό πρόγραμμα κινητοποιήσεων, απεργιών, διαδηλώσεων, δημιουργίας ταμείων αντίστασης, διαφόρων εκδηλώσεων… από τις ακούραστες εκπαιδευτικούς της ηλικιακής ομάδας 0-3 ετών, οι διαμαρτυρίες στα πανεπιστήμια, αλλά και η σοβαρή καταστολή που υπέστησαν με την υπόθεση των «7 του Somosaguas» – μια αντιφασιστική διαδήλωση που διοργανώθηκε στο πανεπιστήμιο και κατέληξε σε κατηγορίες για εγκλήματα μίσους εναντίον των αντιφασιστών διαδηλωτών – συνεχίστηκε στην αρχή του τρέχοντος σχολικού έτους. Ακριβώς στην αρχή του σχολικού έτους ‘26/’27, οι παιδαγωγοί των παιδιών ηλικίας 0 έως 3 ετών επανήλθαν στον αγώνα με μια απεργία διάρκειας. Κήρυξαν την απεργία από τις 6 Σεπτεμβρίου και, μέσω της PLEI (Εργατική Πλατφόρμα των Νηπιαγωγείων), μας παρουσιάζουν τα βασικά αιτήματά τους: «Αξιοπρεπείς μισθοί, μείωση της αναλογίας εκπαιδευτικών-μαθητών και εισαγωγή του εκπαιδευτικού ζεύγους [παρουσία δύο εκπαιδευτικών]». Οι κινητοποιήσεις γίνονται δυνατές χάρη σε συνδικάτα όπως τα CCOO, UGT, STEM, CGT, CNT και Solidaridad Obrera. Με το ανοιχτό κίτρινο χρώμα τους, γεμίζουν τις διαδηλώσεις και σηματοδοτούν ένα φρενήρες πρόγραμμα κινητοποιήσεων. Πρόκειται για μια ομάδα που αποτελείται κυρίως από γυναίκες και υπάρχουν πολλές αναφορές στον φεμινιστικό ταξικό αγώνα, κάνοντας λόγο για την «αόρατοτητα» από την οποία υποφέρουν, παρά το γεγονός ότι είναι εργαζόμενες πρώτης γραμμής.

Αυτή τη στιγμή, πάρα πολλοί χώροι λειτουργούν ως κέντρα οργάνωσης: από τα πανεπιστήμια έως τις μικρές οργανώσεις γειτονιάς, έως τις ενώσεις γειτονισσών (φορείς που συνήθως δεν συμμετέχουν στις γενικές απεργίες), τώρα μετατρέπονται σε οργανωτικά κέντρα για την απεργία και για όλες τις εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται τις προηγούμενες και τις επόμενες ημέρες. Οι συνελεύσεις, η οργάνωση των μπλοκ κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης, τα πικέτα για την αντιμετώπιση των επιχειρήσεων καταστολής κατά των εργατριών…

5. Πώς φτάσατε στην κήρυξη της γενικής απεργίας; Ποιος ήταν ο ρόλος των κοινωνικών κινημάτων και ποιος των συνδικάτων, ιδίως της CCOO και της CGT; Η απεργία θα εμπλέξει επίσης τα σχολεία, τα πανεπιστήμια και τις γειτονιές, πέρα από τους χώρους εργασίας;

[Lozano] Η CCOO και η UGT δεν είχαν άλλη επιλογή από το να ενωθούν με την οργάνωση που εμείς, τα βασικά συνδικάτα, προετοιμάζαμε εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο. Η έξωση της Μαρικάρμεν, ή οι δύο αυτοκτονίες της Όλγα και του Χαβιέρ, κατοίκων του Οσπιταλέτ, που συνδέονταν με προβλήματα καθυστερημένων οφειλών, πυροδότησαν ένα κίνημα που ξεχύθηκε στους δρόμους και επιτάχυνε την προκήρυξη της απεργίας, η οποία είχε προγραμματιστεί για το 2027. Η προκήρυξη γενικών εκλογών από την κυβέρνηση προκάλεσε αμφιβολίες στον πληθυσμό, καθώς φαίνεται ότι η απεργία δεν στρέφεται εναντίον καμίας κυβέρνησης. Αυτό διευκόλυνε τη συμμετοχή των CCOO και της UGT, καθώς θα ήταν μάλλον απίθανο αυτά τα δύο συνδικάτα να πραγματοποιήσουν απεργία εναντίον του PSOE. Θα είναι μια απεργία σε όλους τους χώρους εργασίας και σε όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Περιλαμβάνει επίσης αιτήματα που σχετίζονται με την εργασία, όπως η εβδομάδα των 35 ωρών, ο κατώτατος μισθός και η ελάχιστη σύνταξη των 1600 €, καθώς και η αυτόματη αναπροσαρμογή των μισθών σύμφωνα με την αύξηση του ΔΤΚ (Δείκτης Τιμών Καταναλωτή).

[CSI] Η απεργία της 11ης Νοεμβρίου είναι το αποτέλεσμα ετών αγώνα ενάντια στις εξώσεις, τα καταχρηστικά ενοίκια και την κερδοσκοπία. Το κίνημα για τη στέγαση υποστήριξε ότι η καταγγελία του προβλήματος δεν αρκεί: χρειάζονται μέσα συλλογικής πίεσης. Η απεργία πρέπει να ξεπεράσει το απλό μπλοκάρισμα της εργασιακής δραστηριότητας. Πρέπει να κινητοποιήσει επίσης τις γειτονιές, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τους χώρους κατανάλωσης. Μια γενική απεργία δεν γίνεται μόνο για να σταματήσει η εργασία, αλλά και για να αμφισβητηθεί αυτός που εξουσιάζει τις ζωές μας.

[Cervantes] Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από το Συνδικάτο των Ενοικιαστών, το οποίο αναζήτησε συμμαχία με αυτά τα συνδικάτα την κατάλληλη στιγμή. Προσπάθησε μάλιστα να συμμαχήσει και με άλλα πλειοψηφικά συνδικάτα της Πορτογαλίας, όπως η CGTP, η οποία, αγνοώντας τη δική της συνδικαλιστική σύνδεση και τις εργαζόμενες στην Πορτογαλία, αποφάσισε να μην κηρύξει καμία συντονισμένη απεργία με τα συνδικάτα της υπόλοιπης χερσονήσου. Κατά τη διάρκεια των υπαίθριων συνελεύσεων έγιναν επαφές με τις συντρόφισσες  στην Πορτογαλία. Υπάρχει μια πορεία που διανύθηκε από κοινού, μια παράλληλη πορεία, η οποία θα μπορούσε να καταλήξει σε μια κοινή γενική απεργία.Και με την Ιταλία θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτή η σύγκλιση και να δημιουργηθούν όλο και στενότεροι δεσμοί στο πλαίσιο αυτών των κινημάτων. Η απεργία αφορά αυτή τη στιγμή όλους τους τομείς της καθημερινής ζωής και τα αιτήματα μερικές φορές διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με το ποιος τα συνθέτει, αλλά όλα έχουν μια κοινή ρίζα και ένα κοινό πνεύμα.

6 Ποιος είναι ο ρόλος των ζητημάτων που αφορούν τον πόλεμο, την Παλαιστίνη, τον ευρωπαϊκό επανεξοπλισμό και την αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση στις τρέχουσες κινητοποιήσεις; Υπάρχει συγκεκριμένη σύνδεση μεταξύ των αντιπολεμικών κινημάτων, των φοιτητικών κινητοποιήσεων και των αγώνων για τη στέγαση και τους μισθούς; Συγκεκριμένα, εξετάζεται η σχέση μεταξύ της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών, της χρηματοδότησης των δημόσιων υπηρεσιών και της επιδείνωσης των υλικών συνθηκών διαβίωσης;

[CSI] Ενώ μας λένε ότι δεν υπάρχουν χρήματα για τη στέγαση, την υγεία ή την εκπαίδευση, η Ευρώπη αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες. Είναι θέμα πολιτικών προτεραιοτήτων. Η αλληλεγγύη προς την Παλαιστίνη και η αντίθεση στον επανεξοπλισμό συνδέονται με το ίδιο ερώτημα: ποιους πόρους διαθέτουμε για τη στήριξη της ζωής και ποιους για τη στήριξη του πολέμου; Μας λένε ότι δεν υπάρχουν χρήματα για τα δικαιώματά μας, αλλά για τα όπλα υπάρχουν πάντα χρήματα. Δεν δεχόμαστε αυτές τις προτεραιότητες.

[Cervantes] Είναι λίγο λυπηρό το γεγονός ότι δεν μπορούμε να θέσουμε επί τάπητος τα ζητήματα που σχετίζονται με τον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων των γεγονότων που συνέβησαν στη Θέουτα, τα οποία, κατά κάποιον τρόπο, αποτελούν επίσης μέρος των ιμπεριαλιστικών εντάσεων μεταξύ των χωρών.

Περίπου 200 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους και, από τους 80.000 που διασχίζουν τα σύνορα, πολλοί έχουν υποστεί πείνα, βασανιστήρια, κακομεταχείριση, διώξεις κ.λπ. Στις αδελφές μας από το Μαρόκο, την υποσαχάρια Αφρική κ.λπ., που ωθήθηκαν προς τα σύνορα σε κατάσταση απόγνωσης και χωρίς καμία μέριμνα για τη ζωή τους, δεν δείξαμε την αλληλεγγύη που θα θέλαμε. Από την υπόλοιπη χερσόνησο και από το εσωτερικό της Θέουτα υπήρξαν πολλές πράξεις αλληλεγγύης, αλλά ίσως όχι αρκετές. Και αυτή τη στιγμή συνεχίζουμε να παρακολουθούμε το ζήτημα, αλλά έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα, ενώ ίσως θα έπρεπε να είναι πανταχού παρόν, ακριβώς όπως η απόρριψη του πολέμου.

7. Ποια είναι η σχέση μεταξύ των κινητοποιήσεων και της κυβέρνησης του Σάντσεζ; Τα αιτήματα εκφράζουν ένα δικό τους και αυτόνομο πολιτικό πρόγραμμα ή επικρατεί επίσης μια λογική υποστήριξης της κυβέρνησης ενόψει μιας πιθανής προώθησης της δεξιάς και της ακροδεξιάς; Πώς αντιμετωπίζεται αυτή η αντίφαση στο εσωτερικό των κινημάτων και των συνδικάτων;

[Lozano] Η τροπή που πήραν τα γεγονότα δημιούργησε αμφιβολίες, αλλά κρίθηκε ότι ήταν η καλύτερη στιγμή τα τελευταία χρόνια για να κηρυχθεί η απεργία. Είτε το PSOE επιβεβαιώσει την εκλογική νίκη είτε κερδίσει η δεξιά, αυτή η απεργία πρέπει να χρησιμεύσει ως προειδοποίηση προς τους αρμόδιους: η εργατική τάξη δεν θα μείνει με σταυρωμένα χέρια μπροστά στο πρόβλημα της στέγασης. Πιστεύουμε ότι, αν κερδίσει η δεξιά στις εκλογές, είναι σημαντικό να είμαστε οργανωμένοι, γιατί θα έρθουν δύσκολες στιγμές σε κοινωνικό επίπεδο και πρέπει να είμαστε έτοιμοι.

[CSI] Η θέση μας είναι σαφής: καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αντικαταστήσει την οργανωμένη δύναμη της κοινωνίας. Δεν μπορούμε να παραιτηθούμε από τα αιτήματά μας από φόβο μήπως έλθει η δεξιά. Ο καλύτερος τρόπος για να καταπολεμήσουμε την ακροδεξιά δεν είναι να αποθαρρύνουμε τον κόσμο, αλλά να κατακτήσουμε ουσιαστικά δικαιώματα που θα μεταμορφώσουν τις ζωές τους. Δεν θέλουμε να επιλέξουμε ποιος θα διαχειρίζεται την επισφάλειά μας. Θέλουμε να την εξαλείψουμε.

[Cervantes] Μερικές φορές είναι σαν ένας ελέφαντας στο δωμάτιο: συνυπάρχουν διαφορετικοί ρυθμοί που σέβονται ο ένας τον άλλο: άτομα με πιο κριτική στάση απέναντι στο πολιτικό πλαίσιο και άλλα πιο συμβατικά. Στις δημόσιες συνελεύσεις, μερικές φορές η δουλειά εμποδίζεται, μποϊκοτάρεται και περιορίζεται από τα σύμβολα παλαιών πολιτικών οργανώσεων, όπως η Izquierda Unida, η Ενωμένη Αριστερά, που έρχονται με διαταγές έξωσης από τα δικά τους δημοτικά συμβούλια· γι’ αυτό και είναι αναπόφευκτα αντιφατικό να θέλουν να περάσουν την άποψή τους κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων.

8.  Πως νομίζετε ότι συνδέονται όσα συμβαίνουν στην Ισπανία με τις κινητοποιήσεις σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ιδίως στην Ιταλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία; Ποιες δυνατότητες διαβλέπετε για την προώθηση κοινών πρωτοβουλιών που θα συνδέουν τους αγώνες για τους μισθούς, τη στέγαση και τη δημόσια εκπαίδευση με την αντίθεση στον πόλεμο και τον επανεξοπλισμό;

[Λοζάνο] Πιστεύουμε ότι το ευρωπαϊκό εγχείρημα έχει αρχίσει να βουλιάζει εδώ και χρόνια και ότι η άνοδος της ακροδεξιάς έχει δημιουργήσει έντονες εντάσεις στις κοινότητες που ζούμε. Είναι φυσικό, μπροστά σε πολιτικές λιτότητας που τροφοδοτούνται από ένα μίσος που αποτελεί πλέον μέρος του θεσμικού λόγου, να αναδύονται αυτές οι αντιδράσεις σε διάφορα μέρη της Ένωσης. Ως διεθνιστές έχουμε ξεκάθαρες θέσεις: οι επαναστατικές διαδικασίες πρέπει να μεταδοθούν, πόσο μάλλον σήμερα, σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο όπου όλα είναι υπερσυνδεδεμένα. Είναι πολύ δύσκολο μια επαναστατική διαδικασία να θριαμβεύσει αν είσαι απομονωμένος. Δείτε την Ελλάδα του 2015: είχαν αναστατώσει όλη τη χώρα, ψήφισαν «όχι» στην αποπληρωμή του χρέους, αλλά δεν μπόρεσαν να κάνουν τίποτα επειδή ήταν μόνοι.Ο Στόλος για την Παλαιστίνη είναι ένα καλό παράδειγμα διεθνούς συνεργασίας: όλος ο κόσμος είχε τα μάτια στραμμένα σε μια δράση που συντονίστηκε από κινήματα διαφορετικών χωρών για έναν δίκαιο σκοπό.

[CSI] Αυτό που συμβαίνει στην Ισπανία δεν είναι ένα μεμονωμένο πρόβλημα. Σε όλη την Ευρώπη υποφέρουμε από την αύξηση στις τιμές των κατοικιών, την επισφάλεια της εργασίας, την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών και τις πολιτικές λιτότητας. Αντιμέτωποι με ένα κεφάλαιο που λειτουργεί σε διεθνές επίπεδο, χρειαζόμαστε κινήματα ικανά να συντονίζονται πέρα από τα σύνορα, να μοιράζονται στρατηγικές και να οργανώνουν κοινές κινητοποιήσεις. Αν το κεφάλαιο είναι οργανωμένο σε διεθνές επίπεδο, το ίδιο πρέπει να είναι και οι αγώνες μας. Δεν θέλουμε μια Ευρώπη των αγορών, αλλά μια Ευρώπη των λαών που αγωνίζονται

[Cervantes] Εστιάζοντας περισσότερο στη διεθνή διάσταση του αγώνα και στον τρόπο με τον οποίο το Συνδικάτο Ενοικιαστών επιδιώκει διεθνείς συμμαχίες, μπορούμε να διακρίνουμε δύο φάσεις. Ό,τι συνέβη τα προηγούμενα χρόνια δεν ήταν τόσο γνωστό όσο είναι σήμερα. Υπήρξαν δύο διεθνείς εκκλήσεις από τις 23 έως τις 29 Μαρτίου. Συμμετοχή στις Ημέρες Δράσης για τη Στέγαση, το 2026, καθώς και στις προηγούμενες εκδόσεις του 2025 και του 2024. Το πρόγραμμα αιτημάτων τους έχει ως εξής:

 

1. Στέγαση για όλους. Σταματήστε τις εξώσεις, ανώτατο όριο στα ενοίκια, τέλος στην κερδοσκοπία και επέκταση της δημόσιας οικοδομικής δραστηριότητας μέσω απαλλοτρίωσης των ιδιωτικών ακινήτων

2. Αξιοπρέπεια πέρα από τα σύνορα. Δικαιώματα, ασφάλεια και στέγη για όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από την καταγωγή τους.

3. Οι άνθρωποι πριν από το κέρδος. Φορολόγηση των πλουσίων, τερματισμός της κερδοσκοπίας των μεγάλων εταιρειών, χρηματοδότηση των δημόσιων αναγκών.

4. Ο πλανήτης πριν από το κέρδος. Τερματισμός της χρήσης ορυκτών καυσίμων και της αρπαγής γης, προστασία των κοινοτήτων και των οικοσυστημάτων.

5. Όχι στην καταστολή. Να υπερασπιστούμε το δικαίωμα στην οργάνωση, στη διαμαρτυρία και στην αντίσταση.

 

Στην Ιταλία, για παράδειγμα, στη διαδικασία που ξεκίνησε στην Ισπανία, συμβάλλουν με τα ακόλουθα συνδικάτα: Sunia-Cgil, Sicet-Cisl, Uniat-UIL και ASIA-USB, μεταξύ άλλων. Στην Πορτογαλία βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαδικασία επαφών με τα μεγάλα συνδικάτα, με στόχο την οργάνωση συντονισμένων απεργιών. Ταυτόχρονα, στη Γαλλία, συνδικάτα όπως η CGT (τα κύρια συνδικάτα) επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους στην ενίσχυση των επαφών με τα ισπανικά συνδικάτα. Όλα αυτά είναι καλά νέα που μαρτυρούν τις τάσεις που διαμορφώνονται αυτές τις μέρες. Οι δυνατότητες βρίσκονται στα χέρια μας: μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτή τη δυναμική για να αναδείξουμε την ανάγκη του προλεταριακού διεθνισμού!

[---->] 

Ποιοι είναι οι νικητές των εκλογών στη Σερβία

 

Η Φοιτητική Λίστα, που παρουσιάστηκε επίσημα τον Σεπτέμβριο του 2026 με την ονομασία «Studenti pobeđuju» («Οι φοιτητές νικούν»), με τα χαρακτηριστικά της να προσεγγίζουν περισσότερο ένα κίνημα γεμάτο ετερογένεια παρά ένα συνολικό πολιτικό σχέδιο, αποτελεί ωστόσο μια πρωτότυπη πτυχή, ίσως μάλιστα υποτιμημένη από το μπλοκ του SNS (Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα).

Το πρώτο όνομα του ψηφοδελτίου ήταν αυτό του Ilija Srdanović, καρδιολόγου και πανεπιστημιακού καθηγητή 56 ετών, ηγετική φυσιογνωμία των διαδηλώσεων στα πανεπιστήμια και διαχρονικός αντιπολιτευόμενος.

Ο διεθνής προσανατολισμός των νικητών, πέρα από τις γενικές υποσχέσεις για μια ισορροπημένη γραμμή στις διεθνείς σχέσεις, δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί επίσημα, εν μέρει λόγω των αντιφατικών θέσεων που διατηρούν μεταξύ τους σε πολλά ζητήματα. Στις δηλώσεις κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας αναφέρθηκε γενικά η επιλογή μιας εξωτερικής πολιτικής που δεν θα περιορίζεται σε άκαμπτες στρατοπεδικές θέσεις, θεωρώντας ότι η απόφαση σχετικά με τη σύγκρουση στην Ουκρανία, τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και τις σχέσεις με τη Μόσχα θα μπορούσε να ληφθεί μέσω δημοψηφίσματος, χωρίς να δοθούν περαιτέρω λεπτομέρειες.

 

Μια θέση ήδη πολύ αμφίβολη, η οποία όμως θα πρέπει οπωσδήποτε να ληφθεί σύντομα, με δεδομένες, αφενός, τις πιέσεις που ασκεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στις υποψήφιες χώρες, ώστε να ευθυγραμμιστούν με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, ιδίως μετά τη μέσων μαζικής ενημέρωσης και τη πολιτική υποστήριξη που τους παρασχέθηκε, και αφετέρου τις ενθουσιώδεις, σχεδόν απελευθερωτικές, δηλώσεις σχετικά με το εκλογικό αποτέλεσμα. Είναι λοιπόν προφανές ότι τώρα αναμένουν να εισπράξουν ό,τι θέλουν ή… ό,τι έχει συμφωνηθεί. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι μέχρι τώρα η Σερβία είχε αρνηθεί να συμμορφωθεί με τα ευρωπαϊκά περιοριστικά μέτρα κατά του Κρεμλίνου, ξεχωρίζοντας τον εαυτό της από την πλειονότητα των άλλων χωρών που συμμετέχουν στη διαδικασία ένταξης.

 

Από την άλλη όμως δεν υπάρχει μόνο η διπλωματική πτυχή, αλλά κυρίως η οικονομική, στην οποία οι «φοιτητές» θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μια ενδεχόμενη ρήξη με τη Ρωσία θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και στη ζωή των Σέρβων πολιτών. Πράγματι, το Βελιγράδι υπό τον Βούτσιτς διατηρούσε σημαντικούς ενεργειακούς δεσμούς με τη Ρωσία, από συμβάσεις για πετρέλαιο σε μειωμένες τιμές, έως την προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά και τη ρωσική συμμετοχή στην πετρελαϊκή εταιρεία NIS, η οποία βρίσκεται στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων και αποτελεί αντικείμενο πολύπλοκων διαπραγματεύσεων για την αναδιάρθρωση της ιδιοκτησίας της. Το σύστημα ενεργειακών συνδέσεων με την Ουγγαρία επιβεβαιώνει επίσης πόσο αλληλένδετες και αντιφατικές είναι οι υποδομές των Βαλκανίων μεταξύ των συμφερόντων της Μόσχας και των στρατηγικών των κρατών μελών της ΕΕ.

 

Τα ερωτήματα αφορούν και τις σχέσεις με την Κίνα, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί ένας από τους κύριους ασιατικούς οικονομικούς εταίρους της Σερβίας μέσω βιομηχανικών, υποδομικών και εμπορικών επενδύσεων. Οι κινεζικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε στρατηγικούς τομείς της εθνικής οικονομίας και το Πεκίνο θεωρεί τη χώρα σημαντικό σημείο σύνδεσης με τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Πολλοί αναλυτές, μεταξύ των οποίων και Κινέζοι, εκτιμούν ότι η πολιτική αλλαγή θα μπορούσε να ψυχράνει τις διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Πεκίνου και Βελιγραδίου και να οδηγήσει σε αυστηρότερο έλεγχο των κινεζικών επενδύσεων στη χώρα, αλλά είναι απίθανο να ανατραπούν πλήρως, καθώς κάτι τέτοιο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία της Σερβίας. Για τον λόγο αυτό, οι νέες αρχές δεν διαθέτουν μεγάλο περιθώριο ελιγμών, διακινδυνεύοντας ένα αδιέξοδο με καταστροφικές συνέπειες για τη δημοτικότητα, δεδομένου ότι το 2027 θα διεξαχθούν προεδρικές εκλογές.

  

Ο Σέρβος αναλυτής Vukadinovic, υποστηρικτής της αλλαγής και στενός συνεργάτης της Λίστας, επισήμανε ότι: «…ήταν ευκολότερο από το αναμενόμενο να αναλάβουν την εξουσία· τώρα όμως το δύσκολο θα είναι να τη διαχειριστούν… οι νικητές βρίσκονται μπροστά σε ένα μεγάλο και δύσκολο έργο, με σχεδόν απόλυτη εξουσία, αλλά και μεγάλη ευθύνη. Δεν θα έχουν κανέναν να κατηγορήσουν ή στον οποίο να μεταθέσουν την ευθύνη. Η ευθύνη τους θα είναι πρακτικά απόλυτη… Ένας τόσο ετερογενής και διαφορετικός συνδυασμός ανθρώπων, αξιών και ιδεολογικών θέσεων, που συγκεντρώθηκαν στη Φοιτητική Λίστα, ήταν πολύ κατάλληλος για την κατάκτηση της εξουσίας και την εξασφάλιση ευρείας αποδοχής, αλλά κάπως λιγότερο ιδανικός για τη λειτουργία και την άσκηση της εξουσίας, ακριβώς λόγω της ετερογένειας που αποτέλεσε πλεονέκτημα κατά την προεκλογική εκστρατεία. Τώρα που πρέπει να κυβερνήσουν, αυτό μπορεί να στραφεί εναντίον τους και να αποδειχθεί μειονέκτημα, απογοητεύοντας τους ψηφοφόρους… .

 

 

Η ήττα του Κυβερνητικού Μπλοκ έγινε δεκτή σχεδόν με ενθουσιασμό από όλους τους κύριους ευρωπαϊκούς θεσμούς, το ΝΑΤΟ, τον ΟΑΣΕ, καθώς και από τον κόσμο των ΜΚΟ και των διαφόρων δυτικών ιδρυμάτων, ακόμη και των «αριστερών». Όλη η χειρότερη έκφραση του μονοπολικού ευρωατλαντικού ευρωπαϊστικού κόσμου, του φιλελευθερισμού, του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου, των ευρωπαϊκών τραπεζών και των πολυεθνικών εταιρειών πανηγύρισε. ΓΙΑΤΙ;

Η νίκη της Φοιτητικής Λίστας στη Σερβία συγκέντρωσε τα συγχαρητήρια των ευρωπαϊκών ηγετών με δηλώσεις που ανοίγουν εκ νέου θετικά τις προοπτικές μιας επαναπροσέγγισης μεταξύ Βελιγραδίου και Βρυξελλών. Μια ευκαιρία προκειμένου να δοθεί νέα ώθηση στις μεταρρυθμίσεις και να ξεμπλοκαριστεί η πορεία ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή  Ένωση. Μα πώς είναι δυνατόν; Η προηγούμενη εθνική κυβέρνηση δεν αρνήθηκε ποτέ την ένταξη στην ΕΕ, απλώς έθετε όρια για τη δική της εθνική αυτονομία και κυριαρχία και αρνιόταν τις επιβολές και τους εκβιασμούς. Και τώρα, τι αλλάζει για τις Βρυξέλλες;

 

 

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα εξέφρασαν από κοινού τη μέγιστη προθυμία της ΕΕ να υποστηρίξει τη νέα πολιτική πορεία. «…Είμαστε έτοιμοι να υποστηρίξουμε τις μεταρρυθμίσεις σχετικά με το κράτος δικαίου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τους ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς, να συνεργαστούμε για να προωθήσουμε το μέλλον της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση…», δήλωσαν.

 

Η Ύπατη Εκπρόσωπος και Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κάγια Κάλας δήλωσε: «… Για τη Σερβία μπορεί να ξεκινήσει ένα νέο κεφάλαιο. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί…»

Επίσης, η Ευρωπαία Επίτροπος για τη Διεύρυνση, Μάρτα Κος χαιρέτισε το αποτέλεσμα, υπογραμμίζοντας τη συμμετοχή των πολιτών μετά από μήνες κινητοποίησης. «…Συγχαρητήρια στη Λίστα των Φοιτητών για τη νίκη. Αυτές είναι ακριβώς οι αξίες που αποτελούν τη βάση της Ευρωπαϊκής Ένωσής μας… Τώρα η Σερβία μπορεί να ξεκινήσει ένα νέο κεφάλαιο. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί…» έγραψε στο X.

Μαρκ Ρούτε, Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Αλέν Μπερσέ, Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης: «…Χαιρετίζουμε το εκλογικό αποτέλεσμα και είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με τη νέα ηγεσία για την ενίσχυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, καθώς και για την προσέγγιση των Σέρβων πολιτών προς τις ευρωπαϊκές αρχές…».

Ακριβώς αυτή η ηγεσία τηςΕΕ που, ανάμεσα σε τόσους εκβιασμούς και πιέσεις… είχε ανακαλύψει την αχίλλειο πτέρνα της σερβικής κυβέρνησης. Πρόκειται για την Παγκόσμια Έκθεση EXPO 2027, που έχει προγραμματιστεί στο Βελιγράδι από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του επόμενου έτους. Οι Βρυξέλλες είχαν θέσει τελεσίγραφο: είτε ο Βούτσιτς θα παραιτούνταν και θα προκήρυσσε πρόωρες εκλογές, είτε η Ευρώπη θα μποϊκοτάριζε την έκθεση, με τεράστιες οικονομικές ζημίες και ζημίες στην εικόνα της.

 

Η σερβική κυβέρνηση δέχτηκε, αλλά σίγουρα δεν ήταν προετοιμασμένη για πρόωρες εκλογές, μεταξύ άλλων επειδή από τις αρχές του 2026 οι διαμαρτυρίες είχαν μειωθεί και η ίδια η συμμετοχή σε αυτές είχε πέσει. Αντίθετα, η Λίστα ήταν πιο έτοιμη και προετοιμασμένη, δεδομένης της συνεχούς πίεσης από τους δρόμους και τα ΜΜΕ για πάνω από δύο χρόνια.

 

 

«Η Σερβία κέρδισε. Τώρα πρέπει να γυρίσουμε σελίδα…»

RETE. Κέντρο για τις εφαρμοσμένες μη βίαιες δράσεις και στρατηγικές

CANVAS, διάδοχος του OTPOR, που ιδρύθηκε το 2005 από τους Srđa Popović και Slobodan Đinović, δύο από τους κύριους εκπροσώπους του Otpor! (του σερβικού φοιτητικού κινήματος που το 2000 συνέβαλε αποφασιστικά στην πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς ), το κέντρο ασχολείται με την εκπαίδευση και την υποστήριξη ακτιβιστών υπέρ της δημοκρατίας σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για έναν μη κερδοσκοπικό και μη κυβερνητικό οργανισμό, με έδρα το Βελιγράδι, στη Σερβία. Το CANVAS έχει συνεργαστεί με ακτιβιστές υπέρ της δημοκρατίας από περισσότερες από 50 χώρες, μεταξύ των οποίων το Ιράν, η Ζιμπάμπουε, η Μιανμάρ, η Βενεζουέλα, η Ουκρανία, η Γεωργία, η Δυτική Σαχάρα, η Δυτική Παπούα, η Ερυθραία, η Λευκορωσία, το Αζερμπαϊτζάν, η Τόνγκα και, πρόσφατα, η Τυνησία και η Αίγυπτος. Η εκπαίδευση και η μεθοδολογία του Otpor και του CANVAS έχουν εφαρμοστεί με επιτυχία από ομάδες στη Σερβία (2000), Γεωργία (2003), Ουκρανία (2004), Λίβανο (2005), Μαλδίβες (2008), Αίγυπτο (2011), Συρία (2011) και Ουκρανία (2014).

 

« 26 Οκτωβρίου 2026… Σας γράφουμε από το Βελιγράδι το πρωί της επόμενης μέρας. Λίγοι από εμάς κοιμήθηκαν: την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, η Σερβία ψήφισε και η Λίστα των Φοιτητών κέρδισε. Αργά το βράδυ, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς εμφανίστηκε στην τηλεόραση και παραδέχτηκε την ήττα… η ομάδα μας στο CANVAS συνεργάστηκε με ακτιβιστές από δεκάδες χώρες πάνω σε ένα ερώτημα: πώς μπορούν οι απλοί πολίτες να νικήσουν μια κυβέρνηση που φαίνεται ανίκητη; Αυτή τη φορά, η απάντηση ήρθε για άλλη μια φορά από τους δρόμους μας. Θέλουμε να εξηγήσουμε τι συνέβη, επειδή τα κινήματα άλλων χωρών θα προσπαθήσουν να αντλήσουν διδάγματα από αυτό, και θα θέλαμε να αντλήσουν τα σωστά διδάγματα. τι συμβαίνει τώρα. Ο καλύτερος τρόπος για να περιγράψουμε την τρέχουσα κατάσταση στη Σερβία είναι ο εξής: έχουμε τη διάγνωση, και η θεραπεία μόλις ξεκίνησε. Είναι μια μακρά και επώδυνη πορεία. Μερικές φορές, η θεραπεία θα φαίνεται χειρότερη από την ίδια την ασθένεια. Θα υπάρξουν οπισθοδρομήσεις και αρνητικά αποτελέσματα, και θα υπάρχουν άνθρωποι που θα λένε ότι πριν ήταν καλύτερα. Τα παλιά δίκτυα σχέσεων δεν θα εξαφανιστούν αθόρυβα, και ορισμένες μεταρρυθμίσεις θα αποτύχουν στην πρώτη προσπάθεια… Με ελπίδα και με πολλή δουλειά μπροστά μας…».

Η ομάδα CANVAS, Κέντρο για τη Δράση και τις Εφαρμοσμένες Μη Βίαιες Στρατηγικές, Βελιγράδι

 

Τζορτζ Σόρος, Open: «…Συγχαρητήρια στη “Φοιτητική Λίστα” για τη νίκη στις κοινοβουλευτικές εκλογές, μεγάλη ελπίδα για μια Σερβία ευρωπαϊκή και ανοιχτή στις δημοκρατικές αξίες…», δήλωσε ο υπεύθυνος στην Σερβία του Open Foundation, Μ. Μιλοσάβλιεβιτς.

Σύμφωνα με το Ίδρυμα Σόρος Open, το 20226 ήταν η χρονιά με μια άνευ προηγουμένου αύξηση του «πολιτικού ακτιβισμού» και της «κοινωνίας των πολιτών» στη Σερβία για τη «δημοκρατικοποίηση», και το πανεπιστήμιο ήταν ο θεσμός που επηρεάστηκε περισσότερο και η καρδιά της αλλαγής…».

 

Ο πρώην Πρόεδρος της Republika Srpska, Σερβοβόσνιος,Mίλοραντ Ντόντικ και τις οργανώσεις του ότι βρίσκονται πίσω από τις «έγχρωμες επαναστάσεις» που αποσταθεροποίησαν τη Σερβία και άλλες χώρες. Ο Ντόντικ ισχυρίστηκε ότι αυτό που κάνουν ο Σόρος και οι οργανώσεις του αποτελεί εγκληματική πράξη. «…Χρησιμοποίησαν δημόσια κεφάλαια, που προέρχονταν από τους Αμερικανούς φορολογούμενους, για να ασκήσουν πίεση σε κράτη και αρχές σε όλο τον κόσμο, επειδή δεν τους άρεσαν». Σε ένα podcast της Αμερικανίδας δημοσιογράφου Λάρα Λόγκαν, ο Ντόντικ δήλωσε ότι «ο Σόρος είναι ένας εγκληματίας που θα έπρεπε να απελαθεί και οι οργανώσεις του είναι ισοδύναμες με τους φασίστες… Ο Σόρος προωθεί: διαδίδει την ακολασία», κατέληξε ο Ντόντικ.

 

Ο Άλμπιν Κούρτι, ηγέτης των αλβανικών αρχών του Κοσσυφοπεδίου, εκπρόσωπος της τρομοκρατικής οργάνωσης UCK, εξέφρασε την ικανοποίησή του, αφού είχε καλέσει την αλβανική κοινότητα στη Σερβία να ψηφίσει τους «φοιτητές»: «…θεωρώ την ήττα του Βούτσιτς μια θετική εξέλιξη για τη δημοκρατικοποίηση της Σερβίας και για την αποδυνάμωση των εγκληματικών δικτύων. Εκφράζω την ελπίδα ότι η αλλαγή στο Βελιγράδι θα οδηγήσει σε μια διαφορετική προσέγγιση έναντι του Κοσσυφοπεδίου, με απώτερο στόχο την αμοιβαία αναγνώριση…».

Υποστήριξη προς τους νικητές και τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις εκφράστηκε επίσης από τον Γερμανό καγκελάριο Mερτζ ο οποίος επανέλαβε την υποστήριξή του στην ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας, καθώς και από τον Ιταλό υπουργό Εξωτερικών Tαγιάνι και την Ιταλίδα πρωθυπουργό Mελόνι, οι οποίοι επιβεβαίωσαν τη στρατηγική σημασία της διεύρυνσης προς τα Δυτικά Βαλκάνια.

I. Σρντάνοβιτς, ηγέτης της Φοιτητικής Λίστας, δήλωσε ότι η νέα κυβέρνηση θα αναπτύξει καλές σχέσεις με την Κροατία, μετατρέποντάς τες σε κανονικές, δημοκρατικές και φιλικές σχέσεις.

Σε δήλωση που παραχώρησε στο πρακτορείο Hina, ο Σρντάνοβιτς ανέφερε ότι η εξωτερική πολιτική, ιδίως έναντι των γειτονικών χωρών, θα βασίζεται στις αρχές του πολιτικού και κοινωνικού διαλόγου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις σχέσεις μεταξύ Ζάγκρεμπ και Βελιγραδίου, επισημαίνοντας ειδικότερα τις εξαιρετικές προσωπικές σχέσεις που ήδη διατηρεί με τους Κροάτες ομολόγους του.

Ο Κροάτης πρωθυπουργός Andrej Plenković επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Σρντάνοβιτς αμέσως μετά τις εκλογές και τον συγχάρηκε για τη νίκη, αλλά αμέσως μετά έθεσε ήδη όρους και επιβολές, οι οποίοι μέχρι στιγμής έχουν απορριφθεί από το Βελιγράδι, καθώς θεωρούνται ψευδείς και ταπεινωτικοί για την ιστορία και τη Σερβία: «… Μετά τη νίκη της «Φοιτητικής Λίστας» στις πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές στη Σερβία, η Κροατία αναμένει από τη Σερβία να αναλάβει την ευθύνη για τα γεγονότα της δεκαετίας του ’90, να ανοίξει τα αρχεία και να διώξει τα εγκλήματα πολέμου, κάτι που θα αποδείκνυε τη διάθεσή της να αναλάβει την ευθύνη για τη «Μεγάλη Σερβική Επίθεση» κατά της Κροατίας…»,αυτό είναι ένα ακόμη βαρύ πρόβλημα που πρέπει να επιλύσουν οι «φοιτητές».

 

 

Μετεκλογικές σκέψεις στον πολυπολικό και ανατολικό κόσμο

Βαντίμ Τρουχάτσεφ, αναπληρωτής καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Ρωσίας, δήλωσε: «… Ουσιαστικά, όσοι αντιτάχθηκαν στον Βούτσιτς πήγαν στις κάλπες και ψήφισαν τους αντιπάλους του. Δεν είχε σημασία ότι ο αντίπαλος ήταν μια δύναμη που σχηματίστηκε βιαστικά. Στην πραγματικότητα, μια μάλλον ετερογενής ομάδα ανθρώπων δυσαρεστημένων από τη μακρά διακυβέρνηση του Βούτσιτς. Το κύριο εσωτερικό τους σύνθημα ήταν ο αγώνας κατά της διαφθοράς και του νεποτισμού στην εξουσία. Και αυτό είναι που τους οδήγησε στη νίκη…

 

Όμως, οι αρχιτέκτονες δεν ήταν τόσο εσωτερικές όσο εξωτερικές δυνάμεις. Και όταν ο Βούτσιτς ισχυρίζεται ότι πίσω από τη νίκη των αντιπάλων του βρίσκονται διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και το αμερικανικό «βαθύ κράτος», το οποίο είναι εναντίον του Τραμπ, έχει δίκιο…Ο ίδιος ο κατάλογος των υποψηφίων δημιουργήθηκε με τη συμμετοχή διαφόρων δυτικών πρεσβειών. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτες είναι η Γερμανία, η Μεγάλη Βρετανία, η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβενία…Διάφοροι ευρωβουλευτές συμμετείχαν στις «φοιτητικές» διαμαρτυρίες του 2025 και του 2026…Η Ευρώπη ήταν δυσαρεστημένη με τον Βούτσιτς λόγω των προσπαθειών του να συνδυάσει τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με τη διατήρηση προνομιακών σχέσεων με τους ευρωπαίους αντιπάλους, την Κίνα και τη Ρωσία. Αυτό ίσχυε τόσο στον οικονομικό τομέα – ο Βούτσιτς δεν επέβαλε κυρώσεις – όσο και στον κοινωνικοπολιτικό, και δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές ρωσικές εταιρείες άνοιξαν υποκαταστήματα στη Σερβία…», δήλωσε ο Τρουχάτσεφ.

  

Σύμφωνα με τον Ρώσο αναλυτή Ολέγκ Μπονταρένκο: «…οι σερβικές εκλογές απέδειξαν ότι νικητής δεν είναι αυτός που συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων, αλλά αυτός που φέρνει περισσότερους ψηφοφόρους στις κάλπες. Η αντιπολίτευση κέρδισε λόγω της κόπωσης της κοινής γνώμης απέναντι στον Βούτσιτς. Ουσιαστικά, έχασε λόγω της ρεκόρ προσέλευσης στις κάλπες…», συνόψισε ο αναλυτής.

Στη Ρωσία δεν ήταν όλοι ικανοποιημένοι με την «πολυκατευθυντική» πολιτική του Βούτσιτς, αλλά οι κρίσεις διατυπώνονται με μια ευρύτερη και γεωπολιτική οπτική. Όπως εξήγησε ο Ρώσος πολιτικός επιστήμονας Μαράτ Μπασίροφ: «…Ο Βούτσιτς περιστρεφόταν στο κενό, αλλά χωρίς δίχτυ από κάτω του, γύριζε στο κενό: διαλογιζόταν με την Ουκρανία, φλέρταρε με την ΕΕ, ορκιζόταν αγάπη στη Μόσχα, αλλά σαν ο διπρόσωπος Ιανός, απλώς εξαπατιόταν. Ή ίσως ήταν μάλιστα έτοιμος να αφήσει τον εαυτό του να εξαπατηθεί…Αλλά δεν μπορούσε κανείς να περιμένει από τον Σέρβο πρόεδρο να ακολουθήσει μια εντελώς φιλορωσική γραμμή, απλώς και μόνο επειδή η γεωγραφία και η οικονομία το εμποδίζουν. Η Σερβία περιβάλλεται από κράτη μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, τα οποία είναι όλα εχθρικά προς τη Σερβία. Η ΕΕ αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της χώρας. Και σε αυτή την κατάσταση, κανένας αρχηγός κράτους δεν θα αντιτασσόταν στην Ευρώπη, από την οποία οι Σέρβοι εξαρτώνται κυριολεκτικά από οικονομική άποψη. Και τώρα, επιπλέον, οι Ευρωπαίοι έχουν αναπτύξει και μια δύναμη που θα μπορούσε ενδεχομένως να διακόψει τις σχέσεις με τη Ρωσία· στην πραγματικότητα, ακριβώς γι’ αυτό την εισήγαγαν…», δήλωσε ο Μπασίροφ.

 

Σύμφωνα με τους Ρώσους οικονομικούς εμπειρογνώμονες του καναλιού MEF, όσον αφορά τις διαβεβαιώσεις της Φοιτητικής Λίστας ότι δεν θα επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, πρέπει να σημειωθεί ότι: «…υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια που πρέπει να ληφθεί υπόψη.

 

 

 Η Σερβία δεν χρειάζεται απαραίτητα να επιβάλει δικές της κυρώσεις κατά της Ρωσίας, προκειμένου η ρωσική οικονομική παρουσία στη χώρα, ούτε η ρωσική επιρροή γενικότερα, να μειωθούν σταδιακά. Αρκεί να επιτρέψει την εφαρμογή των περιορισμών που επιβάλλονται από άλλες χώρες… Οι ευρωπαϊκές και αμερικανικές κυρώσεις ισχύουν για τις ρωσικές τράπεζες, τις διεθνείς πληρωμές, τις ασφαλίσεις, τις μεταφορές, τις προμήθειες εξοπλισμού, τις επενδύσεις, τις επιχειρήσεις και τα φυσικά πρόσωπα. Ως εκ τούτου, οι σερβικές επιχειρήσεις που έχουν δεσμούς με τις δυτικές αγορές αναγκάζονται να λάβουν υπόψη αυτούς τους περιορισμούς, είτε το θέλουν είτε όχι. Κατά συνέπεια, οι πολιτικές δηλώσεις των νέων σερβικών αρχών δεν πρέπει να λαμβάνονται κατά γράμμα. Όλα θα πρέπει να αποδειχθούν με πράξεις, όχι με λόγια…».

 

Η Μόσχα χάνει σίγουρα έναν πολιτικό εταίρο, αλλά οι δεσμοί δύσκολα θα μπορέσουν να διακοπούν εντελώς από τους νεοφερμένους. Για το Κρεμλίνο, αυτό το αποτέλεσμα αποτελεί ένα ακόμη πλήγμα μετά τον Όρμπαν. Ο κύκλος των συνομιλητών της Ρωσίας μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών έχει συρρικνωθεί όλο και περισσότερο: ο Φίκο, στη Σλοβακία, είναι ο τελευταίος που απομένει. Ενώ ο Σερβοβόσνιο Ντόντικ είναι όλο και πιο αποδυναμωμένος και απομονωμένος, τώρα που έπεσε η εθνική κυβέρνηση στο Βελιγράδι.

Σχετικά με τις προοπτικές νέων σχέσεων μεταξύ Σερβίας και Ρωσίας, θα εκδώσω σύντομα μια ειδική μελέτη, καθώς και σχετικά με τις προοπτικές μεταξύ Σερβίας και Κίνας, μετά την πτώση της κυβέρνησης Βούτσιτς. Μια τρίτη μελέτη που βρίσκεται σε προετοιμασία, με επίσημα έγγραφα, αφορά τον ρόλο και τη βαρύτητα της «κοινωνίας των πολιτών», διαφόρων ΜΚΟ και διαφόρων ιδρυμάτων, στα γεγονότα των τελευταίων δύο ετών.

Το 2027 η Σερβία θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις προγραμματισμένες προεδρικές εκλογές, οι οποίες είναι απαραίτητες μετά την πρόωρη παραίτηση του Βούτσιτς. Η συγκρότηση της νέας κυβέρνησης θα ενταχθεί, επομένως, σε μια ευρύτερη θεσμική μετάβαση, που αποσκοπεί στον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων μεταξύ Κοινοβουλίου, εκτελεστικής εξουσίας και Προεδρίας της Δημοκρατίας.

 

Πηγές: Kurir, Novosti, Sputnik, IN1, ΕΕ, ΝΑΤΟ, Blic, TASS, Tanjug, DW, Open, SRNA, NIN, Pravda

Enrico Vigna, εκπρόσωπος του Forum Belgrado Italia

 

[----->]