ΔΕΣΤΕ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΣΑΣ

 

Andrea Zhok 

Οι εικόνες με τις φλόγες να τυλίγουν το δημαρχείο της Λιμόζ στη Γαλλία και την κατάρρευση του καμπαναριού,  κάνουν τον γύρο του κόσμου. Η κρίση απέναντι σε τέτοια επεισόδια δεν μπορεί παρά να είναι καταδικαστική, όπως ακριβώς δεν μπορούν παρά να καταδικαστούν και οι πράξεις λεηλασίας που συνόδευσαν τις διαμαρτυρίες σε πολλές περιοχές της Γαλλίας.

Ωστόσο, αν περιοριζόμασταν σε αυτό το επίπεδο προβληματισμού, θα κάναμε απλώς μια κλασική πράξη μικροαστικού συντηρητισμού, η οποία έχει μεν τη λογική της, αλλά είναι επίσης δραματικά μυωπική. Το να αρχίσει κανείς να κηρύττει για τα καμένα αυτοκίνητα και τις σπασμένες βιτρίνες, χωρίς να πηγαίνει παραπέρα, είναι απλώς η ένδειξη κάποιου που δεν έχει καταλάβει ακόμη τη σοβαρότητα των περιστάσεων στις οποίες βρισκόμαστε.

Αυτό που βλέπουμε στη Γαλλία, αλλά με διαφορετικές μορφές πλέον σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες (Ισπανία, Πορτογαλία, Αλβανία, Βέλγιο και από χθες και στην Ιταλία), είναι κάθε άλλο παρά ένα παράλογο γεγονός. Υπάρχουν, πράγματι, ιστορικά γεγονότα που είναι παράλογα μόνο για την τοπική ματιά, αλλά διαθέτουν μια προφανή λογική όταν τα κοιτάζει κανείς από αρκετά ψηλά.

Λογικό δεν σημαίνει ανώδυνο, ούτε σημαίνει απαλλαγμένο από αδικίες.

Πρέπει να εξασκήσουμε τη ματιά μας ώστε να κρατά σταθερά μαζί δύο επίπεδα ανάλυσης: εκείνο στο οποίο μπορούμε να κρίνουμε συγκεκριμένες πράξεις και συγκεκριμένα υποκείμενα ως βάρβαρα, απολίτιστα, βανδαλικά, και εκείνο στο οποίο μπορούμε (και οφείλουμε) να καταλάβουμε ότι η ιστορία είναι πάντα ένα ποτάμι στο οποίο πλέουν συντρίμμια και πτώματα, αλλά το οποίο δεν σταματά με κηρύγματα.

Αυτό που συμβαίνει έχει μια σιδερένια συλλογική λογική, ακόμη και αν όσοι συμμετέχουν σε αυτό έχουν συχνά περιορισμένη ή και καθόλου κατανόηση γι' αυτό.

Η εμπειρία που έχουν οι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί από τις διευθύνουσες τάξεις τους εδώ και πολλά χρόνια είναι αυτή ενός ανώνυμου τεχνοκρατικού οργανισμού, ενός κινούμενου τοίχου από καουτσούκ, που προχωρά με έναν «αυτόματο πιλότο» εντελώς αδιάφορο για τις ανάγκες του πληθυσμού. Το στοίχημα αυτών των τεχνοκρατικών στρωμάτων που συνδέονται με τα χρηματοοικονομικά ήταν να καταφέρουν να αποκοιμίσουν τις συνειδήσεις με το σημερινό όπιο του λαού, τα μέσα ενημέρωσης (entertainment & infotainment / ψυχαγωγία και ενημερωδιασκέδαση), και να δαμάσουν τους ανυπότακτους με περιοριστικά μέτρα (μια ροπαλιά εδώ, ένα κλείσιμο λογαριασμού εκεί, ένας εκλογικός νόμος πιο πάνω, μια ακύρωση εκλογών πιο κάτω κ.λπ.).

Η γενική, σιωπηρή και αδιαμφισβήτητη υπόθεση των ευρωπαϊκών ηγεσιών είναι ότι με τον όχλο δεν συζητάς, αλλά, απλώς, εναλλάσσεις το καρότο και το μαστίγιο.

Όλα όσα λέγονται δημόσια είναι πάντα ένα εργαλειακό ψέμα, χωρίς καμία εξαίρεση, εκτός από τις συμπτωματικές περιπτώσεις όπου μια αλήθεια μπορεί με τη σειρά της να εργαλειοποιηθεί. Ο δημόσιος λόγος έχει γίνει μια ατέρμονη παράσταση που νοιάζεται όλο και λιγότερο να διατηρήσει μια επίφαση αξιοπιστίας.

Έτσι, κανένας λογικός δεν πιστεύει πραγματικά ότι η Ρωσία πρόκειται να μας εισβάλει, αλλά αυτό δεν εμποδίζει στρατιές θεσμικών «πολυλογάδων/μηδαμινών» να επαναλαμβάνουν με σοβαρό ύφος αυτές τις μαλακίες κάθε μέρα. Και φυσικά όλος ο κόσμος γνωρίζει ότι σε αυτό το παιχνίδι των παραμυθιών που φουσκώνουν τα πληρωμένα μμε, το μόνο σχετικό σημείο, ο σταθερός άξονας καθώς αλλάζουν οι συγκυρίες, είναι η πρόθεση για αυθαίρετη διαχείριση των δημόσιων πόρων, που θα διοχετευθούν στα ιδιωτικά συμφέροντα.

Στην ουσία, εδώ και καιρό, οι διευθύνουσες τάξεις έχουν συνηθίσει να αντιμετωπίζουν τον πληθυσμό σαν ένα ηλίθιο ζώο, για το οποίο αποκλείεται κάθε ορθολογικό κίνητρο και το οποίο πρέπει να αντιμετωπίζεται από τη μια πλευρά με επιλεκτικές κολακείες και στοχευμένα προνόμια, και από την άλλη με τη μείωσή του σε κατάσταση αδυναμίας.

Και αυτός ο μηχανισμός μπορεί να λειτουργήσει και λειτουργεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μέχρι που δεν λειτουργεί πια.

Και δεν λειτουργεί πια τη μέρα που πάρα πολλοί άνθρωποι χάνουν πάρα πολλά για να έχουν την πολυτέλεια να παραμείνουν σε κατάσταση λήθαργου.

Εδώ δεν πρέπει να σκεφτόμαστε το «χάνουν πάρα πολλά» ως πράγματα τύπου «θάνατος από ασιτία».

Σε μια σύγχρονη κοινωνία οι άνθρωποι περιέρχονται σε συνθήκες ανυπόφορης στέρησης πολύ πριν «πεθάνουν από την πείνα».

Σήμερα, για παράδειγμα, το να μην έχεις την οικονομική δυνατότητα να χρησιμοποιήσεις το αυτοκίνητο ή την πρόσβαση στο διαδίκτυο σημαίνει για την πλειοψηφία του πληθυσμού ότι είναι αποκομμένη από τον κόσμο, από την εργασία, από την κοινωνικότητα, από τη ζωή. Και το γεγονός ότι τα αυτοκίνητα και τα κινητά τηλέφωνα ήταν κάποτε αγαθά πολυτελείας δεν σημαίνει τίποτα: τώρα αυτό είναι το νέο επίπεδο «συμμετοχής στην κοινή ζωή», αυτό που διακρίνει τη ζωή από τη μη ζωή.

Λαοί που ανατράφηκαν σαν υποζύγια στα οποία χορηγούνται περιστασιακά «άρτος και θεάματα», σκατοδουλειές και τηλεοπτική εξαπάτηση, τη μέρα που αυτό το παιχνίδι κολλάει, δεν είναι και δεν θα είναι ευαίσθητοι στους λόγους της δημόσιας ευπρέπειας, του σεβασμού της ιδιοκτησίας, του σεβασμού προς τα μνημεία κ.λπ.

Αυτοί που καίνε αυτοκίνητα, ιστορικά κτίρια και καταστήματα είναι άτομα πολιτισμικά και ηθικά στερημένα. Αλλά οι πραγματικοί ένοχοι, εκείνοι που θα έπρεπε να κληθούν να πληρώσουν, είναι εκείνες οι ανώτατες τάξεις που αυτή τη στέρηση την καλλιέργησαν και την θέλησαν, νομίζοντας ότι θα τους ήταν χρήσιμη.

Σήμερα η χύτρα ταχύτητας πρόκειται να εκραγεί. Ακόμα και αν αυτό το κύμα υποχωρήσει, αυτή είναι μόνο η αρχή, επειδή οι ευρωπαϊκές διευθύνουσες τάξεις δεν είναι σε θέση, ούτε υλικά ούτε πολιτισμικά, να διορθώσουν την πορεία. Δέστε λοιπόν τις ζώνες σας, γιατί πάμε για σύγκρουση.

[------>] 

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΊΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΆΣΕΩΝ. Η περίπτωση της Γαλλίας.

 

Το 2016, ο E. Mακρόν ίδρυσε το κόμμα του με το σύνθημα "En Marche! ("εν κινήσει'') προτρεπτικό, αισιόδοξο, με προοπτική. Δεν ξέρουμε αν ο Μακρόν διάβαζε την κίνηση της γαλλικής κοινωνίας της οποίας ήθελε να ηγηθεί ή αν πίστευε ότι την προκαλούσε ο ίδιος, αλλά γεγονός είναι ότι αυτή η πρόσκληση για να τεθεί σε κίνηση πήρε τη δυναμική έννοια μιας μετάβασης, όπως αυτή πραγματικά είναι και συντελείται.

Για να διαβάσουμε αυτή τη μετάβαση, θα πρέπει να ξεχάσουμε το επικαλυπτόμενο στρώμα της εκλογικής πολιτικής. Η εκλογική πολιτική με τους δύο γύρους είναι ειδικά σχεδιασμένη για να επαναφέρει στο χώρο του κέντρου την τελική έκφραση που θα έχει στο κοινοβούλιο. Για να διαβάσουμε τη μετάβαση από τη σκοπιά της πολιτικής κοινωνιολογίας θα πρέπει, αντίθετα, να επιμείνουμε στην καταμέτρηση των καθαρών ψήφων.

Οι καθαρές ψήφοι λένε το εξής: ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ  (ΛΕΠΕΝ) 10 εκατομμύρια, ΑΡΙΣΤΕΡΑ (Ν.Λ.Μ.)7 εκατομμύρια, MAΚΡΟΝ 7 εκατομμύρια, ΡΕΠΟΥΜΠΛΙΚΑΝΟΙ 1,5 εκατομμύριο. Στην πράξη, στη χώρα, οι δεξιοί ψηφοφόροι της  Ε.Σ. είναι τα δύο τρίτα των άλλων 10 έως 15 εκατομμυρίων, δηλαδή το 38% του συνόλου.

Το αποτέλεσμα της Ε.Σ. ξεπερνάει το εκλογικό αποτέλεσμα που είχε πετύχει μόλις πριν δύο χρόνια. Μόλις πριν από δύο χρόνια, η Ε.Σ. μετρούσε 3,5 εκατομμύρια ψήφους οπότε μπορούμε να πούμε ότι σχεδόν τριπλασίασε την εκλογική της βάση σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Η Αριστερά επιβεβαίωσε λίγο-πολύ τη συνοχή της, ενώ το κυβερνών κόμμα έχασε ένα εκατομμύριο ψήφους, λίγο-πολύ προς την Ε.Σ..

Η "κίνηση Μακρόν" επομένως ήταν πολύ πιο έξυπνη και αποτελεσματική από ό,τι είχαν αρχικά υποθέσει οι σχολιαστές και μάλιστα, φταίνε οι σχολιαστές (συμπεριλαμβανομένου και του γράφοντος) που δεν έλαβαν δεόντως υπόψη τους τη μηχανική λογική του δεύτερου γύρου.

 Η Γαλλία λοιπόν βρίσκεται με τον "κίνδυνο να έχει αποτραπεί", με μια έστω και ονομαστικά νικήτρια Αριστερά, σίγουρη ότι αυτή θα καταρρεύσει προσφέροντας στο κόμμα του κέντρου, ένα χέρι βοήθειας για να φτιάξει μια κυβέρνηση εθνικής χρησιμότητας, θα δούμε αν με ή χωρίς τους Ρεπουμπλικάνους. Τα 10 εκατομμύρια δεξιοί ψηφοφόροι, όμως, παραμένουν.

Δεδομένου ότι μπορεί κάποιος να αμφιβάλλει ότι τα επόμενα χρόνια θα χρησιμεύσουν για να επιδιορθώσουν τον σκισμένο καμβά της γαλλικής πολιτικής κοινωνιολογίας, αναρωτιέμαι  τι θα συμβεί. Θα γίνουν νέες εκλογές;

Θα παραμείνει η Ε.Σ. και η εκλογική της βάση πολύ πέρα από τα όρια της πολιτικής αποδοχής;

Θα κριθούν τα αιτήματά τους άκυρα και συνεπώς θα αγνοηθούν ή έγκυρα αλλά θα αγνοηθούν παρ' όλα αυτά;

Θα καταφέρει ο Μακρόν να μεταφέρει το όλο θέμα λίγο πολύ αλώβητος μέχρι το 2027 στις νέες προεδρικές εκλογές;

Με δεδομένες τις αναλύσεις για τη γαλλική οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση, που είναι τουλάχιστον επισφαλείς, η Standard&Poor's Global Rating έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι είναι έτοιμη να μειώσει την αξιολόγησή της, πώς θα εγγυηθεί ο Μακρόν την "ανάπτυξη και την εξυγίανση του δημόσιου χρέους", όπως απαιτούν οι αγορές;

Ο Πλάτωνας έλεγε ότι ο πολιτικός είναι σαν τον καπετάνιο ενός πλοίου σε μια καταιγίδα. Η γαλλική καταιγίδα, πέρα από τα νομικά ελεγχόμενα εκλογικά αποτελέσματα, συνεχίζεται. Η μετάβαση σε έναν από τους δύο πυλώνες της ΕΕ και του ευρώ είναι "εν κινήσει". Το προς τα πού θα το δούμε.

 

 

[----->]

Προς όλους τους ανεύθυνους, ανίδεους μικροαστούς που θέλουν μόνο την ησυχία τους

 

 

Προς όλους αυτούς τους ανεύθυνους, ανίδεους  μικροαστούς που δεν γνωρίζουν, μιλάνε χυδαία για τους νέους της Γαλλίας και θέλουν μόνο την ησυχία τους.

Αφιερωμένο στα παιδιά των γαλλικών προαστίων.

Ξέρετε πώς μεγαλώνουν και ζουν αυτά τα παιδιά της δεύτερης και τρίτης γενιάς στα βόρεια προάστια του Παρισιού και σε πολλά προάστια άλλων μεγάλων πόλεων της Γαλλίας;

Θα σας απαντήσω γιατί είχα την τεράστια τύχη να περάσω 5 χρόνια από τη ζωή μου με τα παιδιά αυτά ακριβώς στις περιοχές που εξεγείρονται. Στις λεγόμενες banlieues parisiennes ή banlieues dangereuses στις περιοχές της Nanterre, της Mantes la jolie (που μόνο jolie δεν είναι), στη Sartrouville, στην Trappes και σε εκατοντάδες άλλες συνοικίες των Βόρειων και Ανατολικών προαστίων του Παρισιού στη Περιφέρεια της île de France. Είχα την τιμή να κάνω το διδακτορικό μου μεταξύ 1988 και 1993 στους νέους αυτούς της δεύτερης γενιάς και στους γονείς τους, πηγαίνοντας κάθε μέρα εκεί επί τόπου και ζώντας μαζί τους για να κατανοήσω τις συνθήκες ζωής τους και τι φταίει, ποιός φταίει για την κατάσταση αυτή και γιατί κανένας δεν κάνει τίποτα.

Ξέρετε λοιπόν ότι αυτά τα παιδιά, όλα Γάλλοι γεννημένα στη Γαλλία μεγαλώνουν σε απαράδεκτες συνθήκες γκετοποίησης από το γαλλικό κράτος που 'τακτοποίησε" στα γρήγορα τους γονείς τους όταν προσκλήθηκαν να δουλέψουν στις γαλλικές βιομηχανίες μετά το τέλος των αποικιών μεταξύ 1960-90 και ότι όταν έκλεισαν οι βαριές γαλλικές βιομηχανίες οι γονείς έμειναν όλοι χωρίς δουλειά; Ότι ζουν εδώ και δεκαετίες μόνο με επιδόματα και ότι οι άνθρωποι αυτοί πετάχτηκαν κυριολεκτικά στο δρόμο εν μια νυκτί παρόλο που είχαν φτιάξει οικογένειες και ζούσαν 30 και 40 χρόνια στη Γαλλία.

Ξέρετε ότι τα παιδιά τους έχουν δει μόνο ανέργους γονείς με ότι αυτό παράγει, μέσα στη φτώχεια και την αποστέρηση και αναγκάζονται να εγκαταλείψουν το γαλλικό σχολείο το συνηθέστερο στο Γυμνάσιο για να πάνε να δουλέψουν και να βοηθήσουν τις οικογένειές τους; Ότι δεν βρίσκουν δουλειά, όχι κανονική, τίποτα, γιατί η ανεργία χτυπάει 60% στα προάστια αυτά; Και όταν επιτέλους φτάσουν μπροστά σε έναν εργοδότη για συνέντευξη το πρώτο που τους ρωτάει πριν το ονοματεπώνυμο, είναι που μένετε; Μόλις ακούσουν συγκεκριμένες περιοχές δεν προχωρούν καν στη συνέντευξη. Ότι ζουν κυριολεκτικά στο δρόμο μήπως και βρουν κάτι, να αρπάξουν κανένα λάστιχο για να το πουλήσουν και ότι σε καθημερινή βάση συγκρούονται με την αστυνομία και τους πάντες;

Ξέρετε ότι αυτά τα παιδιά, ενώ ζουν δίπλα στο φωτεινό Παρίσι και έχουν προαστιακό να μετακινηθούν δεν έχουν πατήσει τα περισσότερα το πόδι τους στο Παρίσι; Ξέρετε ότι ονειρεύονται μια άλλη ζωή και αν κάποιος από αυτούς τα καταφέρει να ξεφύγει από τη ζωή των προαστίων αυτόν τον άνθρωπο τον λατρεύουν και τον έχουν σαν πρότυπο; Ότι αυτοί οι ίδιοι, οι λεγόμενοι "beures" (αναστροφή των συλλαβών της λέξης arabe) έχουν απίστευτη αλληλεγγύη μεταξύ τους, δεν την έχω ξαναδεί πουθενά και μπορεί να μοιράζονται και ένα κιλό στάρι για να φάνε όσοι μπορούν περισσότερο;

Ασφαλώς μη αγαπητοί μου δεν τα ξέρετε ούτε αυτά τα παιδιά ούτε καν τις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν. Ούτε που σας πέρασαν ποτέ από το μυαλό γιατί προς το παρόν η Ελλάδα δεν έφτασε σε αυτά τα μαζικά φαινόμενα γκετοποίησης και φτώχειας. Και άντι να στέκεστε προσοχή μπροστά στον αγώνα αυτών των χιλιάδων νέων να επιβιώσουν όσο μπορούν καλύτερα, εσείς τα βρίζετε, οι αρχές τα βρίζουν και το κράτος τα σκοτώνει καθημερινά γιατί εκεί ο θάνατος των νέων είναι καθημερινό συμβάν. Επειδή η ζωή τους δεν αξίζει μία, ούτε για τους ευγενείς γάλλους ούτε για όλους του μικροαστούς και μεσοαστους της Ευρώπης.

Το λέω ξεκάθαρα: Αγάπησα αυτά τα παιδιά σαν παιδιά μου, τα ένιωσα, τα έζησα καθημερινά και νιώθω ότι είναι τιμή μου αυτά που έζησα μαζί τους εκείνη την εποχή, μια εποχή αισθητά καλύτερη από τη σημερινή, και τη μοιράστηκα μαζί τους.

Θα διαγράφω οποιονδήποτε και οποιαδήποτε αντιληφθώ ότι δεν αντιλαμβάνεται αυτά που γράφω, όχι αυτά που έχει στο μυαλό του, αυτά που μόλις διάβασε, απλά, ανθρώπινα και χωρίς τίποτα  από την επιστήμη που υπηρετώ.

Σας ευχαριστώ.

-----------------------------------------------------------------------

O δολοφονημένος από την γαλλική αστυνομία 17χρονος Nahel.

Η μητέρα του Nαέλ, έμενε με τον μονάκριβο γιο της σε ένα δημοτικό διαμέρισμα στη Nanterre, το μέρος που κάποτε στέγαζε τη μεγαλύτερη παραγκούπολη για Αλγερινούς μετανάστες.

Μετά το σχολείο, ο Nαέλ έπιασε δουλειά ως ντελίβερι, ενώ έπαιζε επίσης τακτικά πρωτάθλημα ράγκμπι για τους Pirates της Nanterre. Ο Nαέλ γράφτηκε στο κολέγιο του Suresnes, σε μια σειρά μαθημάτων ηλεκτρολόγων, αλλά το ιστορικό παρακολούθησης του ήταν φτωχό.

Μαρτυρίες φίλων και γνωστών κάνουν λόγο για ένα αγαπητό μέλος της αλγερινής κοινότητας, ένα νέο αγόρι με ενέργεια και διάθεση για τη ζωή. Ποτέ δεν γνώρισε τον πατέρα του, οπότε η ζωή δεν ήταν πάντα τόσο εύκολη για εκείνον, ενώ συχνά γινόταν στόχος διακρίσεων από την αστυνομία που μέσα σε διάστημα σχεδόν δύο ετών υποβλήθηκε σε τουλάχιστον πέντε αστυνομικούς ελέγχους, και τον προσεχή Σεπτέμβριο έπρεπε να παρουσιαστεί σε δικαστήριο ανηλίκων για «αποτυχία συνεργασίας» του με τις αρχές.

 Ήταν επίσης ύποπτος για κατάχρηση προσωρινής άδειας οδήγησης.

 [---->]

ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΙΣ "ΔΕΞΙΈΣ" ΚΑΙ "ΑΡΙΣΤΕΡΈΣ" ΑΝΑΓΝΏΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΑΡΑΧΏΝ ΣΤΗ ΓΑΛΛΊΑ

του Andrea Zhok

Στην ανάλυση των ταραχών στη Γαλλία (που από χθες επεκτάθηκε και στη Λωζάνη), συνεχίζει να ενεργοποιείται επίμονα ένας παραπλανητικός ερμηνευτικός μηχανισμός. Συνεχίζουν να αντιπαρατίθενται δύο αναγνώσεις που παραδοσιακά συνδέονται με την "αριστερά" και τη "δεξιά".

Η πρώτη είναι μια οικονομιστική ανάγνωση που βλέπει στην εξέγερση μια αμφισβήτηση της κατάστασης φτώχειας και εκμετάλλευσης.

Η δεύτερη είναι μια εθνοπολιτισμική ανάγνωση που βλέπει στην εξέγερση μια αμφισβήτηση του ντόπιου πολιτισμού και της κουλτούρας από μια διαφορετική εισαγόμενη κουλτούρα, που συνδέεται με τους μετανάστες.

Το γεγονός ότι χρησιμοποιούνται αυτές οι δύο ερμηνείες ως αντιθετικές και ως εναλλακτικές είναι ένα ακόμη παράδειγμα του γεγονότος ότι σήμερα οι κατηγορίες που καλλιεργούνται μονομερώς από τη δεξιά και την αριστερά είναι παρωχημένες και άχρηστες. Είναι επίσης ένα σημάδι της ολοένα και πιο διαδεδομένης φτώχειας της θεωρίας ότι δεν καταφέρνουμε να ξεφύγουμε από τα αφηρημένα απλουστευτικά σχήματα.

Με την υιοθέτηση αυτής της διπλής ανάγνωσης πολλά πράγματα παραμένουν κρυμμένα και συγκεκαλυμμένα.

Πρώτον, η διαφορετική αυτή ερμηνεία δεν παίρνει υπόψη της το γεγονός ότι το χρήμα, η οικονομική επιτυχία, σε κοινωνίες όπως αυτές του σύγχρονου φιλελεύθερου καπιταλισμού, αντιπροσωπεύει την πρώτη μορφή κοινωνικής αναγνώρισης. Κάποιος αναγνωρίζεται ως πλήρης και νόμιμος εκπρόσωπος της κοινωνίας στο βαθμό που διαθέτει ένα συγκεκριμένο εισόδημα. Αν λοιπόν, το να βρίσκεται κανείς στην πλευρά της οικονομικής αποτυχίας, της σχετικής φτώχειας, συμπίπτει, λίγο ή πολύ, με το να είναι μη ιθαγενής (μετανάστης), είναι σαφές ότι θα αυτοπροσδιορίζεται ως ομάδα σε κατάσταση μόνιμης κατωτερότητας ως εθνοτικά ή θρησκευτικά "άλλος" (στο βαθμό που αυτή η λογική είναι εντελώς συγκυριακή).

Δεύτερον, αυτή η αμφίπλευρη ανάγνωση δεν βλέπει ότι το χρήμα στις κοινωνίες μας δεν είναι ουσιαστικά ένα μέσο βιοπορισμού, αλλά ένα μέσο (και σύμβολο) εξουσίας. Στην αξιακή διαμόρφωση των φιλελεύθερων δημοκρατιών, το πρόβλημα δεν είναι ποτέ η απόλυτη φτώχεια, αλλά η σχετική φτώχεια. Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτές οι εξεγέρσεις προωθούνται συνήθως από μετανάστες δεύτερης γενιάς. (Αυτός, παρεμπιπτόντως, είναι ο λόγος για τον οποίο αυτό το στάδιο της υποβάθμισης δεν έχει εμφανιστεί ακόμη στην Ιταλία αφού ακόμη έχουμε να κάνουμε κυρίως με μετανάστες πρώτης γενιάς). Οι μετανάστες πρώτης γενιάς προέρχονται από διαφορετικά αξιακά πλαίσια που τους σπρώχνουν να εστιάζουν την προσοχή τους στην απόλυτη φτώχεια, μια παράμετρο στην οποία η μετάβαση από μια αναπτυσσόμενη χώρα σε μια βιομηχανική χώρα αποτελεί γενικά πρόοδο: έχεις λιγότερες πιθανότητες να πεθάνεις από πείνα στα γαλλικά προάστια από ό,τι στις φτωχές περιοχές της Βόρειας Αφρικής. Αλλά μόλις αφομοιωθούν οι δυτικές "αξίες", το να είσαι σταθερά στην πλευρά των ηττημένων στον χαρούμενο φιλελεύθερο ανταγωνισμό θεωρείται πολύ απλά ως απαράδεκτη κατάχρηση.

Τρίτον, η ανάγνωση αυτή ξεχνά ένα άλλο θεμελιώδες γεγονός, το οποίο έχει αναδειχθεί εδώ και καιρό στις κοινωνικοοικονομικές αναλύσεις, δηλαδή το γεγονός ότι το σύστημα αξιών που βασίζεται στο ανταγωνιστικό μοντέλο του Homo Oeconomicus, δηλαδή στο άτομο που καθοδηγείται μονοσήμαντα από τη μεγιστοποίηση του ατομικού συμφέροντος, δημιουργεί συστηματικά και αναγκαστικά "παράσιτα" (free riders,χαραμοφάηδες).

Αυτό επειδή οι κοινωνικοί κανόνες έχουν δύο πιθανές φύσεις: μπορεί να είναι κανόνες που καθοδηγούνται από το κέρδος ή κανόνες που καθοδηγούνται από μια κοινή αξία (ηθικοί κανόνες).

Στα φιλελεύθερα-δημοκρατικά μοντέλα, οι κανόνες που καθοδηγούνται από το κέρδος είναι κυρίαρχοι, σχεδόν μονοπωλιακοί, και οι κανόνες αυτοί ουσιαστικά λένε πως είναι χρήσιμο για όλους να τηρούν ορισμένους κανόνες (είναι χρήσιμο να πληρώνουν φόρους γιατί έτσι υπάρχουν δημόσιες υπηρεσίες, είναι χρήσιμο να πληρώνουν το εισιτήριο του λεωφορείου γιατί έτσι υπάρχουν δημόσιες συγκοινωνίες κ.λπ.) Μόνο που, αν το κίνητρο είναι η χρησιμότητα, μπορεί η χρησιμότητά μου να αυξάνεται κι άλλο αν μπορώ να παραβιάζω ιδιωτικά τον κανόνα: αν δεν πληρώσω φόρους, οι υπηρεσίες συνεχίζουν να υπάρχουν επειδή πληρώνουν οι άλλοι, και εγώ έχω μόνο πλεονεκτήματα. Συνεπώς, έχω κίνητρο να ακολουθήσω τους κανόνες που βασίζονται στο κέρδος μόνο εφόσον η ζημιά που μπορώ να πάθω από την παραβίασή τους είναι χειρότερη από τα οφέλη που προκύπτουν από την παραβίασή τους. Αυτό όμως έχει μια άμεση συνέπεια: όσο λιγότερα έχω να χάσω, τόσο περισσότερο θα τείνω να παραβιάζω αυτούς τους κανόνες. Αυτό σημαίνει ότι οι παραβιάσεις των κανόνων που βασίζονται στο κέρδος σε μια φιλελεύθερη κοινωνία θα έχουν την τάση να αυξάνονται εκρηκτικά όταν υπάρχουν περισσότεροι άνθρωποι που έχουν λίγα ή τίποτα να χάσουν.

Ταυτόχρονα, οι κανόνες με βάση το κέρδος που χαρακτηρίζουν τη Δύση έρχονται σε σύγκρουση - και μοιραία χάνουν - με τους ηθικούς κανόνες που εξαρτώνται από την παράδοση ή την κοινοτική βάση. Και αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε λαϊκά περιβάλλοντα, και πολύ περισσότερο σε λαϊκά περιβάλλοντα με υπερ φιλελεύθερες πολιτισμικές καταβολές (π.χ. ισλαμικές, αλλά αυτό ισχύει για κάθε θρησκεία και κάθε κοινοτική κουλτούρα).

Οι κανόνες του χρήσιμου μπορούν να παραβιάζονται κανονικά, αν μας χρησιμεύει σε κάτι. Οι ηθικοί κανόνες, ωστόσο, καθορίζουν την προσωπικότητά σας, τη  θέση σας, και δεν μπορούν να παραβιαστούν ανάλογα με τη σκοπιμότητα. Αυτό δημιουργεί ένα διπλό δίπολο: από τη μια οι "δικοί μας" κανόνες της περιθωριακής υποομάδας, απαραβίαστοι και συχνά ενισχυμένοι με δραστικές κυρώσεις, και από την άλλη οι κανόνες "του συστήματος", διαπραγματεύσιμοι και κατά βάση πλασματικοί.

Και εδώ είναι που το εκτός Δύσης (εκτός φιλελευθερισμού) υπόβαθρο συμπίπτει και πάλι με την  συγκυριακή πραγματικότητα αυτών των εκτός κάστας ομάδων.

Οι μετανάστες δεύτερης γενιάς ζουν τυπικά σε μια κατάσταση διχασμένων αξιών. Από τη μία, η παράδοση από την οποία προέρχονται λόγω καταγωγής, κοινοτική και θρησκευτική, συν το αναγκαστικά κοινοτικό περιβάλλον στο οποίο ζουν στις συνοικίες της περιφέρειας των πόλεων, τους παρέχει μια διάσταση του ανήκειν και ηθικούς κανόνες που πρέπει να σέβονται μέσα στην ίδια τους την ομάδα, στις ίδιες τους τις συνοικίες. (Δεν χρειάζεται να φανταστεί κανείς ιδιαίτερα περίπλοκα πράγματα, αλλά όλες αυτές οι περιφερειακές υποκουλτούρες δημιουργούν κώδικες και κανόνες εσωτερικής πίστης και συνύπαρξης, η παραβίαση των οποίων τιμωρείται όχι από τα δικαστήρια, αλλά με πολύ πιο ωμά μέσα). Από την άλλη πλευρά, η έκθεση στην κυρίαρχη φιλελεύθερη κουλτούρα στην οποία είναι βυθισμένοι δημιουργεί έναν χώρο πλασματικών κανόνων (οι νόμοι του κράτους) στους οποίους δεν αναγνωρίζουν καμία εξουσία και τους οποίους όποιος είναι ικανός να τους παραβιάσει κερδίζοντας ενθαρρύνεται να το κάνει.

Είναι σε αυτό το περιβάλλον που μπορεί να γεννηθεί και, ως υποπροϊόν ο ισλαμικός εξτρεμισμός που είδαμε να λειτουργεί στις επιθέσεις στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο, την Ισπανία κ.λπ.. Εδώ, σε όσους στρέφονται προς το Ισλάμ,το Ισλάμ αναλαμβάνει το ρόλο ενός εσωτερικού κανονισμού, σε ηθική βάση, της κοινότητας σε αντίθεση με τους πλασματικούς κανόνες του κράτους. Αλλά θα ήταν λάθος μας να σκεφτούμε ότι εδώ βρισκόμαστε μπροστά σε μια αντίθεση μεταξύ "ισλαμικής θρησκείας" και "δυτικών αξιών". Όσοι τροφοδοτούν αυτή την ανάγνωση θεωρώντας την ως μια επανέκδοση του ματς "Χριστιανισμός εναντίον Ισλάμ" δημιουργούν ξανά, άθελά τους ίσως, μια λανθασμένη ανάγνωση που μεγεθύνει τον εθνοπολιτισμικό παράγοντα για να κρύψει τον κοινωνικοοικονομικό.

Το λάθος αυτής της ανάγνωσης βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη δυτική ιδεολογία, που τροφοδοτείται εργαλειακά επειδή είναι οικονομικά χρήσιμη: η ιδεολογία αυτή φαντάζεται ότι δεν υπάρχουν πραγματικά πολιτισμικές, εθνοτικές, παραδοσιακές διαφορές που να έχουν αυτόνομη σημασία- φαντάζεται ότι όλες αυτές θα εξαφανιστούν αυτόματα όταν έρθουν σε επαφή με τον ανώτερο οικουμενιστικό πολιτισμό της Δύσης. Αυτή η αυτάρεσκη και αυτοδικαιωμένη ιδεολογία προώθησε, και συνεχίζει να προωθεί, τους μεταναστευτικούς μηχανισμούς ως οικονομικό αγαθό (και βραχυπρόθεσμα είναι) που προορίζεται να παράγει μια αρμονική κοινωνία διάστικτη από πολυπολιτισμική ζωντάνια.

Αυτή η ειρηνική, αλαζονική και υποκριτική άποψη κρύβει συστηματικά κάτω από το χαλί ένα θεμελιώδες γεγονός, ότι δηλαδή ακριβώς στις κοινωνίες μας οι μηχανισμοί του ανταγωνισμού της αγοράς δημιουργούν δομικά κατακερματισμό, αποκλεισμό και εκμετάλλευση και ότι η μετανάστευση χρησιμεύει κυρίως ως ρυθμιστικός παράγοντας άμβλυνσης αυτής της δυναμικής για τους ενταγμένους ("Θέλεις να έχεις μια σύνταξη; Χρειαζόμαστε νέο αίμα για να δουλέψει με χαμηλές απαιτήσεις". - "Θέλετε το παιδί σας να έχει τις προοπτικές που είχατε εσείς; Χρειαζόμαστε κάποιον να μαζεύει ντομάτες και να αδειάζει βόθρους χωρίς να τραβάει την προσοχή").

Φυσικά, πρόκειται για πλασματικές, πρόσκαιρες λύσεις, που δεν αλλάζουν σε τίποτα τη δομική τάση του συστήματος, η οποία βαδίζει προς τη συγκέντρωση εξουσίας-χρήματος σε λίγα χέρια και την προλεταριοποίηση όλο και μεγαλύτερων τμημάτων του πληθυσμού.

Όμως ο καπιταλισμός - και οι φιλελεύθερες δημοκρατικές κοινωνίες των οποίων αποτελεί τη ραχοκοκαλιά - ζουν βραχυπρόθεσμα και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα. Και όλα τα άλλα είναι πλήξη, μέχρι να σου κάψουν το αυτοκίνητο.

https://www.facebook.com/andrea.zhok.5