Andrea Zhok
Οι εικόνες με τις φλόγες που τυλίγουν το δημαρχείο της Λιμόζ στη Γαλλία, με την κατάρρευση του καμπαναριού, κάνουν τον γύρο του κόσμου. Η κρίση απέναντι σε τέτοια επεισόδια δεν μπορεί παρά να είναι καταδικαστική, όπως ακριβώς δεν μπορούν παρά να καταδικαστούν και οι πράξεις λεηλασίας που συνόδευσαν τις διαμαρτυρίες σε πολλές περιοχές της Γαλλίας.
Ωστόσο, αν περιοριζόμασταν σε αυτό το επίπεδο προβληματισμού, θα κάναμε απλώς μια κλασική πράξη μικροαστικού συντηρητισμού, η οποία έχει μεν τη λογική της, αλλά είναι επίσης δραματικά μυωπική. Το να αρχίσει κανείς να κηρύττει για τα καμένα αυτοκίνητα και τις σπασμένες βιτρίνες, χωρίς να πηγαίνει παραπέρα, είναι απλώς η ένδειξη κάποιου που δεν έχει καταλάβει ακόμη τη σοβαρότητα των περιστάσεων στις οποίες βρισκόμαστε.
Αυτό που βλέπουμε στη Γαλλία, αλλά με διαφορετικές μορφές πλέον σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες (Ισπανία, Πορτογαλία, Αλβανία, Βέλγιο και από χθες και στην Ιταλία), είναι κάθε άλλο παρά ένα παράλογο γεγονός. Υπάρχουν, πράγματι, ιστορικά γεγονότα που είναι παράλογα μόνο για την τοπική ματιά, αλλά διαθέτουν μια προφανή λογική όταν τα κοιτάζει κανείς από αρκετά ψηλά.
Λογικό δεν σημαίνει ανώδυνο, ούτε σημαίνει απαλλαγμένο από αδικίες.
Πρέπει να εξασκήσουμε τη ματιά μας ώστε να κρατά σταθερά μαζί δύο επίπεδα ανάλυσης: εκείνο στο οποίο μπορούμε να κρίνουμε συγκεκριμένες πράξεις και συγκεκριμένα υποκείμενα ως βάρβαρα, απολίτιστα, βανδαλικά, και εκείνο στο οποίο μπορούμε (και οφείλουμε) να καταλάβουμε ότι η ιστορία είναι πάντα ένα ποτάμι στο οποίο πλέουν συντρίμμια και πτώματα, αλλά το οποίο δεν σταματά με κηρύγματα.
Αυτό που συμβαίνει έχει μια σιδερένια συλλογική λογική, ακόμη και αν όσοι συμμετέχουν σε αυτό έχουν συχνά περιορισμένη ή και καθόλου κατανόηση γι' αυτό.
Η εμπειρία που έχουν οι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί από τις διευθύνουσες τάξεις τους εδώ και πολλά χρόνια είναι αυτή ενός ανώνυμου τεχνοκρατικού οργανισμού, ενός κινούμενου τοίχου από καουτσούκ, που προχωρά με έναν «αυτόματο πιλότο» εντελώς αδιάφορο για τις ανάγκες του πληθυσμού. Το στοίχημα αυτών των τεχνοκρατικών στρωμάτων που συνδέονται με τα χρηματοοικονομικά ήταν να καταφέρουν να αποκοιμίσουν τις συνειδήσεις με το σημερινό όπιο του λαού, τα μέσα ενημέρωσης (entertainment & infotainment / ψυχαγωγία και ενημερωδιασκέδαση), και να δαμάσουν τους ανυπότακτους με περιοριστικά μέτρα (μια ροπαλιά εδώ, ένα κλείσιμο λογαριασμού εκεί, ένας εκλογικός νόμος πιο πάνω, μια ακύρωση εκλογών πιο κάτω κ.λπ.).
Η γενική, σιωπηρή και αδιαμφισβήτητη υπόθεση των ευρωπαϊκών ηγεσιών είναι ότι με τον όχλο δεν συζητάς, αλλά, απλώς, εναλλάσσεις το καρότο και το μαστίγιο.
Όλα όσα λέγονται δημόσια είναι πάντα ένα εργαλειακό ψέμα, χωρίς καμία εξαίρεση, εκτός από τις συμπτωματικές περιπτώσεις όπου μια αλήθεια μπορεί με τη σειρά της να εργαλειοποιηθεί. Ο δημόσιος λόγος έχει γίνει μια ατέρμονη παράσταση που νοιάζεται όλο και λιγότερο να διατηρήσει μια επίφαση αξιοπιστίας.
Έτσι, κανένας λογικός δεν πιστεύει πραγματικά ότι η Ρωσία πρόκειται να μας εισβάλει, αλλά αυτό δεν εμποδίζει στρατιές θεσμικών «πολυλογάδων/μηδαμινών» να επαναλαμβάνουν με σοβαρό ύφος αυτές τις μαλακίες κάθε μέρα. Και φυσικά όλος ο κόσμος γνωρίζει ότι σε αυτό το παιχνίδι των παραμυθιών που φουσκώνουν τα πληρωμένα μμε, το μόνο σχετικό σημείο, ο σταθερός άξονας καθώς αλλάζουν οι συγκυρίες, είναι η πρόθεση για αυθαίρετη διαχείριση των δημόσιων πόρων, που θα διοχετευθούν στα ιδιωτικά συμφέροντα.
Στην ουσία, εδώ και καιρό, οι διευθύνουσες τάξεις έχουν συνηθίσει να αντιμετωπίζουν τον πληθυσμό σαν ένα ηλίθιο ζώο, για το οποίο αποκλείεται κάθε ορθολογικό κίνητρο και το οποίο πρέπει να αντιμετωπίζεται από τη μια πλευρά με επιλεκτικές κολακείες και στοχευμένα προνόμια, και από την άλλη με τη μείωσή του σε κατάσταση αδυναμίας.
Και αυτός ο μηχανισμός μπορεί να λειτουργήσει και λειτουργεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Μέχρι που δεν λειτουργεί πια.
Και δεν λειτουργεί πια τη μέρα που πάρα πολλοί άνθρωποι χάνουν πάρα πολλά για να έχουν την πολυτέλεια να παραμείνουν σε κατάσταση λήθαργου.
Εδώ δεν πρέπει να σκεφτόμαστε το «χάνουν πάρα πολλά» ως πράγματα τύπου «θάνατος από ασιτία».
Σε μια σύγχρονη κοινωνία οι άνθρωποι περιέρχονται σε συνθήκες ανυπόφορης στέρησης πολύ πριν «πεθάνουν από την πείνα».
Σήμερα, για παράδειγμα, το να μην έχεις την οικονομική δυνατότητα να χρησιμοποιήσεις το αυτοκίνητο ή την πρόσβαση στο διαδίκτυο σημαίνει για την πλειοψηφία του πληθυσμού ότι είναι αποκομμένη από τον κόσμο, από την εργασία, από την κοινωνικότητα, από τη ζωή. Και το γεγονός ότι τα αυτοκίνητα και τα κινητά τηλέφωνα ήταν κάποτε αγαθά πολυτελείας δεν σημαίνει τίποτα: τώρα αυτό είναι το νέο επίπεδο «συμμετοχής στην κοινή ζωή», αυτό που διακρίνει τη ζωή από τη μη ζωή.
Λαοί που ανατράφηκαν σαν υποζύγια στα οποία χορηγούνται περιστασιακά «άρτος και θεάματα», σκατοδουλειές και τηλεοπτική εξαπάτηση, τη μέρα που αυτό το παιχνίδι κολλάει, δεν είναι και δεν θα είναι ευαίσθητοι στους λόγους της δημόσιας ευπρέπειας, του σεβασμού της ιδιοκτησίας, του σεβασμού προς τα μνημεία κ.λπ.
Αυτοί που καίνε αυτοκίνητα, ιστορικά κτίρια και καταστήματα είναι άτομα πολιτισμικά και ηθικά στερημένα. Αλλά οι πραγματικοί ένοχοι, εκείνοι που θα έπρεπε να κληθούν να πληρώσουν, είναι εκείνες οι ανώτατες τάξεις που αυτή τη στέρηση την καλλιέργησαν και την θέλησαν, νομίζοντας ότι θα τους ήταν χρήσιμη.
Σήμερα η χύτρα ταχύτητας πρόκειται να εκραγεί. Ακόμα και αν αυτό το κύμα υποχωρήσει, αυτή είναι μόνο η αρχή, επειδή οι ευρωπαϊκές διευθύνουσες τάξεις δεν είναι σε θέση, ούτε υλικά ούτε πολιτισμικά, να διορθώσουν την πορεία. Δέστε λοιπόν τις ζώνες σας, γιατί πάμε για σύγκρουση.
