από τον Antonio Di Siena
Εδώ και χρόνια μας λένε το παραμύθι ότι, σε χώρες με οικονομική ύφεση, ο τουρισμός αποτελεί μια δελεαστική ευκαιρία ανάπτυξης, καθώς και έναν εξαιρετικό μοχλό ευημερίας για ολόκληρη την κοινωνία. Ωστόσο, αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά σε αυτόν τον χάρτη της Eurostat για να διαπιστώσει μια λεπτομέρεια που γκρεμίζει ολόκληρο το χάρτινο πύργο της ρητορικής που προωθεί την «ταϊλανδοποίηση» των ευρωμεσογειακών χωρών.
Στον κατάλογο των κρατών της ΕΕ όπου υπάρχει το μεγαλύτερο ποσοστό πληθυσμού που δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά ούτε μια εβδομάδα διακοπών (ΜΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ), εμφανίζονται πράγματι όλες οι μεγαλύτερες τουριστικές οικονομίες της Μεσογείου: Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία. Δηλαδή οι ίδιοι προορισμοί που επιλέγει ο μισός κόσμος για να πάει διακοπές. Στην αντίθετη περίπτωση, φυσικά, βρίσκονται οι Ολλανδοί, οι Λουξεμβούργιοι, οι Σκανδιναβοί κ.λπ. Οι ίδιοι που (μαζί με Βρετανούς, Ισραηλινούς και Αμερικανούς) λεηλατούν σε τιμές ευκαιρίας την ακίνητη περιουσία των πιο περιζήτητων τουριστικών προορισμών της Μεσογείου. Ένα παράδοξο που είναι τέτοιο μόνο φαινομενικά, διότι το τόσο διαφημιζόμενο οικονομικό μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης παράγει μεν πλούτο, αλλά τον συγκεντρώνει στα εισοδήματα από ακίνητα, τα επενδυτικά κεφάλαια, τους μεγάλους φορείς του κλάδου και τις ψηφιακές πλατφόρμες. Εν τω μεταξύ, στις εν λόγω περιοχές διανέμει επισφαλή απασχόληση (εποχική και χωρίς συνδικαλιστική κάλυψη), χαμηλούς μισθούς και πληθωρισμό (σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες). Με άλλα λόγια: η έντονη τουριστική εξειδίκευση δεν συμπίπτει αυτόματα με μεγαλύτερη ευημερία για τον πληθυσμό, αλλά ακριβώς το αντίθετο. Διότι για τους πολίτες των ευρωμεσογειακών χωρών δεν γίνεται όλο και πιο δύσκολο μόνο να κάνουν τα ψώνια τους και να αγοράσουν σπίτι, αλλά κατά συνέπεια και να πάνε διακοπές. Επιπλέον, στη δική τους χώρα, η οποία εν τω μεταξύ – έχοντας γίνει όλο και πιο εξαρτημένη από τον τουρισμό – έχει προσαρμοστεί σε τιμές κυριολεκτικά απρόσιτες για τους κατοίκους.
Γι’ αυτό πρέπει να σταματήσουμε – μια για πάντα – να μετράμε την «επιτυχία» μιας περιοχής μετρώντας με ενθουσιασμό τις αφίξεις με τον αριθμομηχανή. Ο πραγματικός δείκτης δεν είναι πόσους τουρίστες καταφέρνει να προσελκύσει μια πόλη, αλλά πόσοι από τους κατοίκους της μπορούν ακόμα να έχουν μια καλά αμειβόμενη δουλειά, ένα σπίτι και τουλάχιστον μία εβδομάδα διακοπών, με λίγα λόγια μια αξιοπρεπή ζωή. Αντίθετα, αν οι επισκέπτες αυξάνονται συνεχώς, αλλά ταυτόχρονα μειώνεται η ικανότητα των κατοίκων να ζήσουν στη χώρα τους, τότε δεν έχουμε να κάνουμε με ένα μοντέλο ανάπτυξης. Αυτό που έχουμε μπροστά μας είναι αποκλειστικά ένα εξελιγμένο μοντέλο εκμετάλλευσης πλούτου, που μεγάλωσε και αναπτύχθηκε στο κενό μιας πολιτικής η οποία, ανίκανη να δημιουργήσει πραγματική ευημερία, πούλησε στους πολίτες της το χάρτινο όνειρο του τουρισμού. Είναι πράγματι πολύ πιο εύκολο να πείσει κανείς έναν ολόκληρο πληθυσμό χωρίς προοπτικές να κυνηγήσει την ψευδαίσθηση του εισοδήματος, παρά να δεσμευτεί να οικοδομήσει μια οικονομία πραγματικά ικανή που θα παράγει ευημερία και πλούτο για όλους. Έτσι, ο πολίτης παύει ξαφνικά να είναι ο αποδέκτης των δημόσιων πολιτικών και προσπαθεί να επιβιώσει μόνος του, μετατρέποντας τον εαυτό του σε ένα είδος ανθρώπινης υποδομής της βιομηχανίας της φιλοξενίας. Κατά το δυνατόν χωρίς να παραπονιέται.
---------------------------
Το 2025, το 27,5% του πληθυσμού της ΕΕ ηλικίας 16 ετών και άνω δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να κάνει ετήσιες διακοπές μιας εβδομάδας μακριά από το σπίτι του. 🧳✈️
Τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να κάνουν ετήσιες διακοπές μιας εβδομάδας καταγράφηκαν στις εξής χώρες:
🇷🇴Ρουμανία (61,4%)
🇬🇷Ελλάδα (46,6%)
🇧🇬Βουλγαρία και 🇭🇺Ουγγαρία (και οι δύο 39,1%)
Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στις εξής χώρες:
🇱🇺Λουξεμβούργο (10,6%)
🇸🇪Σουηδία (12,4%)
🇳🇱Ολλανδία (12,8%)
ℹ️Σημειώστε ότι ο χάρτης περιλαμβάνει χώρες της ΕΕ, της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών και υποψήφιες χώρες για ένταξη, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. Η κατάταξη στη λεζάντα βασίζεται αποκλειστικά στις χώρες της ΕΕ.
